روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٦٦ - ترجمه

مُطٰاعٍ ،فرمان روان است [١]. ثَمَّ ،آن جايگاه،يعنى بر آسمان.أمين،استوار است،بر وحى خداى تعالى زيادت و نقصان نكند و دروغ نگويد.

آنگه خطاب كرد با كافران،گفت [٢]:اين صاحب شما كه محمّد است ديوانه نيست چنان كه شما گفتى [٣]. وَ لَقَدْ رَآهُ بِالْأُفُقِ ،و بديد او را،يعنى رسول -عليه السلام-بديد جبريل را برآن صورت كه خداى تعالى او را آفريده است.و «افق»كنارۀ آسمان باشد.حسن و قتاده گفتند:افق مبين آنجاست كه آفتاب برآيد.عكرمه گفت از عبد اللّه عبّاس كه:رسول-عليه السلام-جبريل را گفت:

مى‌خواهم تا تو را ببينم برآن شكل كه در آسمان باشى.گفت [٤]:آن قوّت نباشد و طاقت ندارى.گفت:على حال [٥]،گفت:اكنون كجا خواهى كه خود را به تو نمايم؟گفت:به ابطح.گفت:در نگنجم.گفت:به منا.گفت:در نگنجم.

گفت:به عرفات.گفت[٧٣-پ]:در نگنجم،اگر لابد است به كوه حرى.

آن روز كه موعود بود،رسول-عليه السلام-به كوه حرى رفت و بنشست، نگاه كرد جبريل مى‌آمد از كوههاى عرفات با هيئتى و جثتى [٦]و آوازى از خشخشه و جلجله،همه روى آسمان بپوشيد از مشرق تا به مغرب،سرش در آسمان بود و پايها در زمين.رسول-عليه السلام-بيفتاد بى‌هوش.جبريل-عليه السلام-هم با آن صورت شد كه به عادت پيش رسول آمدى،و بيامد و بنشست و رسول را با بر گرفت [٧]تا رسول با هوش آمد،آنگه گفت:يا رسول اللّه!تو را خلق من عظيم مى‌آيد،اگر ميكايل را بينى كه سر او در زير عرش است و پايهاى او در زير هفتم زمين است و عرش با عظمت بر دوش او نهاده است و هروقت از ترس