روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٣٤ - ترجمه

و جواب قسم محذوف است از كلام،كأنّه قال:بحقّ هذه الأشياء لأجزين كلّ نفس بما كسبت،گفت:به حقّ اين چيزها كه هر نفسى را به آنچه كرده باشد جزا دهم.بصريان گفتند:جواب قسم قوله: إِنَّ فِي ذٰلِكَ لَعِبْرَةً لِمَنْ يَخْشىٰ [١]،و اين بهتر است.و بعضى در كلام گفتند [٢]:تقديم و تأخيرى هست،و التّقدير:(إن يوم ترجف الراجفة،تتبعها الرادفة،و النازعات غرقا).

آنگه بيان كرد كه اين جزا كى باشد،گفت: يَوْمَ تَرْجُفُ الرّٰاجِفَةُ ،گفت:آن روز كه بجنباند جنباننده زمين را.گفتند:عند نفخ اوّل بود كه زمين مزلزل شود،و زمين و هرچه بر زمين باشد متحرّك شود.

تَتْبَعُهَا الرّٰادِفَةُ ،از پى آن آيد آنچه پسر و باشد و رديف او و آن نفخ دوم باشد.

گفتند:ميان اين دو نفخ چهل سال باشد.قتاده گفت:اين دو صيحت است،امّا اوّل [٣]همه چيز را بميراند و امّا دوم همه چيز را زنده كند به فرمان خداى-جلّ جلاله.

مجاهد گفت:«راجفه»زلزال زمين بود به وقت فنا،و«رادفه»انشقاق آسمان باشد.عطا گفت:«راجفه»قيامت است و«رادفه»بعث و نشور.ابن زيد گفت:«راجفه»مرگ است و«رادفه»قيامت.و اصل«رجفة»حركتى باشد با آواز اضطراب،و«رادفه»پس‌رو باشد و از اين جا رديف گويند آن را كه از پس ديگرى برنشيند.

أبىّ كعب روايت كرد كه:چون ربعى از شب برفتى،رسول-عليه السلام- برخاستى و آواز دادى:

(يا ايها [٤]الناس اذكروا الله اذكروا الله جاءت الراجفة تتبعها الرادفة جاء الموت بما فيه جاء الموت بما فيه[٥٩-ر]) ،اى مردمان ذكر خداى