انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٥٣ - دنيا معدن جواهر

١ و ٢. فقر و غناى انسان، درونى است نه بيرونى. آدم طمّاع، دنيا را هم داشته باشد باز فقير است. به عكس، آدم بى‌اعتنا به دنيا اگر هيچ هم نداشته باشد باز غنى‌است. روح بايد سيراب و غنى باشد، چون بهترين ثروت، ثروت درونى ونفسانى است. طمع فقر است وچشم‌نداشتن به مال دنيا ثروت.

(انَ‌الطَّمَعَ فَقْرٌ وَاليَأسَ غِنى‌)

. ٣. انسان به استراحت نياز دارد. اگر استراحت و راحتى مى‌طلبى بايد در درون جانت آن را بجويى زيرا قناعت، آدمى را آسايش مى‌بخشد

(وَالقَناعَةَ راحَةُ)

و حرص انسان را در زحمت مى‌افكنَد.

٤. انسان براى اينكه هميشه بتواند خدا را عبادت كند بايد در گوشه خلوتى بنشيند، نه به اين معنا كه از مردم فاصله بگيرد، بلكه در شبانه روز ساعتى بيابد كه تنها خودش باشد و خداى خودش. بهترين وقت آخر شب و هنگام سحر است كه ديگران در خوابند. عبادت باتوجّه و حضور قلب در نيمه‌شب به انسان نيرو و صفاى دل مى‌دهد

(وَالعُزلَةَ عِبادَةٌ)

. ٥ و ٦. «گنج انسان عمل اوست و دنيا معدن است» تعبيرات مختلفى درباره دنيا شده كه دنيا مزرعه آخرت است، يا خانه موعظه و پل است، امّا اينكه «دنيا معدن است» فقط در اينجا آمده. دنيا معدنى است كه از آن جواهر بيرون مى‌آورند. خلاصه براى كسانى كه اهل استفاده از دنيا باشند جاى بدى نيست. از اين جملات استفاده مى‌شود كه در واقع دنيا مذموم نيست، بلكه ما او را به صورت مذموم درمى‌آوريم:

(وَالعَمَلَ كَنزٌ وَالدُّنيا مَعدِنٌ‌)

. در پايان حديث حضرت درباره پايان عمر انسان مى‌فرمايد: از جمله مسائل پوشيده بر انسان، پايان عمر اوست. هيچ‌كس نمى‌داند كى مى‌ميرد. در قرآن مى‌فرمايد: « «وَمَا تَدْرِى نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَ مَا تَدْرِى نَفْسٌ بِأَىّ أَرْضٍ تَمُوتُ»؛ هيچ كس نمى‌داند كه فردا چه به دست مى‌آورد، و هيچ‌كس نمى‌داند در چه سرزمينى مى‌ميرد». [١]

[١]. سوره لقمان، آيه ٣٤.