انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٧٤ - دروغگويى

نور هدايت‌

در تعليمات اسلامى به راستگويى و مبارزه با دروغ بسيار اهمّيّت داده شده است، تا جايى كه راستگويى و اداى امانت، دو نشانه بارز ايمان و شخصيّت انسان شمرده شده، حتّى دلالت اين دو بر ايمان از نماز بيشتر است.

در حديثى امام صادق عليه السلام فرمود: «نگاه به ركوع و سجود طولانى افراد نكنيد، زيرا ممكن است عادتشان شده باشد كه اگر آن را ترك كنند ناراحت شوند، ولى نگاه به راستگويى و امانت آنها كنيد».

ذكر راستگويى و امانت با هم، ازآن‌روست كه ريشه مشتركى دارند، زيرا راستگويى چيزى جز امانت در سخن نيست و امانت همان راستى در عمل است.

همچنين در احاديث، دروغ كليد گناهان شمرده شده. در حديثى على عليه السلام فرمود: «راستگويى دعوت به نيكوكارى مى‌كند و نيكوكارى دعوت به بهشت».

در حديثى از امام باقر عليه السلام مى‌خوانيم كه فرمود: «خداوند متعال براى شرّ و بدى قفل‌هايى قرار داده و كليد آنها شراب است»، زيرا مانع اصلى زشتى‌ها و بدى‌ها عقل است و مشروبات الكلى، عقل را از كار مى‌اندازد. سپس اضافه فرمود:

«دروغ از شراب هم بدتر است».

رابطه دروغ با گناهان ديگر از اين نظر است كه انسان گناهكار هرگز نمى‌تواند راستگو باشد، چرا كه راستگويى موجب رسوايى اوست و براى پوشاندن آثار گناه، معمولًا بايد متوسّل به دروغ شود. به عبارت ديگر، دروغ انسان را در برابر گناه، آزاد و راستگويى محدود مى‌كند.

اين حقيقت در حديثى كه از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل شده كاملًا تجسّم يافته است.

كسى حضور پيامبر صلى الله عليه و آله رسيد عرض كرد: نماز نمى‌خوانم و كار منافى عفّت انجام مى‌دهم، دروغ هم مى‌گويم، كدام را اوّل ترك كنم؟ حضرت فرمود: «دروغ را ترك كن». او در محضر پيامبر صلى الله عليه و آله تعهّد كرد كه هرگز دروغ نگويد. هنگامى كه خارج شد وسوسه‌هاى شيطانى براى عمل منافى عفّت در دل او پيدا شد، امّا