انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩٥ - تقوا

هر قدر ايمان به اين دو در ما ضعيف‌تر باشد از نظر عملى آلوده‌تريم. دعا كنيد كه شب و روز به ياد اين دو باشيم، زيرا در نمازهاى روزانه حدّاقل ده مرتبه‌ «مَالِكِ يَوْمِ الدّينِ» مى‌گوييم. نيمى از سوره حمد ستايش و وصف خداست و نيم ديگر وصف معاد. با همين سوره انسان ساخته مى‌شود، سوره‌اى كه در نيمه دوم‌ «اهْدِنَا الصّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ» دارد. بعد از ايمان به مبدأ و معاد، هدايت به صراط مستقيم است. هرچه بيشتر در اين سوره دقّت كنيم مى‌فهميم كه چرا اين سوره براى نماز انتخاب شده و چرا بايد حتماً در نماز خواند، زيرا عصاره مبدأ و معاد و تربيت است. كارى نكنيم كه در نماز هم فكر ما دنيا باشد. عبادتى كه در آن فكر و حضور قلب نباشد پوست تهى از مغز است.

براى تحصيل خشوع و حضور قلب در نماز و ساير عبادات، امور ذيل توصيه شده است:

الف) به دست آوردن معرفتى كه دنيا را در نظر انسان كوچك و خدا را در نظر انسان بزرگ كند، تا هيچ كار دنيوى نتواند هنگام راز و نياز با معبود نظر او را به خود جلب و از خدا منصرف سازد.

ب) توجّه به كارهاى پراكنده، معمولًا مانع تمركز حواس است و هرقدر انسان توفيق پيدا كند كه مشغله‌هاى مشوّش و پراكنده را كم كند به حضور قلب در عبادات خود كمك كرده است.

ج) انتخاب محل و مكان نماز و ساير عبادات نيز در اين امر اثر بسزايى دارد؛ به همين دليل، نماز خواندن در برابر چيزهايى كه ذهن انسان را به خود مشغول مى‌دارد مكروه است.

د) پرهيز از گناه نيز عامل مؤثّرى است، زيرا گناه قلب را از خدا دور مى‌سازد و از حضور قلب مى‌كاهد.

ه) آشنايى به معناى نماز و فلسفه افعال و اذكار آن.

و) انجام دادن مستحبّات نماز و آداب مخصوص آن.