انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٢٠ - سفر آخرت و ياد مرگ

حبّ دنيا به سبب غفلت از ناپايدارى دنياست و اينكه شخص مى‌پندارد دنيا جاودانه است. و طبيعى است كه در اين صورت، دل كندن از آن سخت مى‌شود.

لذا يكى از بهترين راه‌هاى تربيت انسان و مبارزه با گناه، توجّه به مرگ است. [١] انسان بايد به‌گونه‌اى باشد كه وقتى صبح كرد به خود وعده ندهد كه تا شب زنده مى‌ماند و وقتى غروب مى‌شود به خود وعده ندهد كه تا صبح زنده مى‌ماند، بلكه همان حالى را داشته باشيم كه در زمان بمباران نيروهاى كفر در كشورمان داشتيم كه واقعاً همه احتمال مى‌دادند شايد تا لحظه‌اى بعد زنده نباشند. همين مسأله يعنى حالت توجّه به خدا و بى‌اعتنايى به دنيا اثر عميقى در دل‌ها باقى مى‌گذاشت.

لذا انسان بايد بداند كه هر لحظه در معرض خطر است. مثلًا شما به همين قلبى كه خون را به اعضاى ديگر مى‌رساند دقّت كنيد، قلب جايگاه پخش خون است، امّا غذايش را از خون درون قلب نمى‌گيرد و در حقيقت براى خودش مساوات قائل است و خود را در رديف ديگر اعضاى بدن مى‌داند. وقتى خون را به رگ‌ها منتقل كرد يك رگ كوچكى است در كنار آن رگ بزرگ قلب كه از آنجا

[١]. «مرگ» از نظر قرآن امرى وجودى است، انتقال و عبور از جهانى به جهان ديگر است. لذا در بسيارى از آيات‌قرآن از «مرگ» تعبير به «توفّى» شده كه به‌معناى بازگرفتن و دريافت روح از تن به‌وسيله فرشتگان است. و در روايات اسلامى تعبيرات مختلفى درباره حقيقت مرگ آمده است.

از امام سجّاد عليه السلام پرسيدند مرگ چيست؟ در پاسخ فرمود: «براى مؤمن مانند كندن لباس چركين و پرحشره و گشودن غُل و زنجيرهاى سنگين و تبديل آن به فاخرترين لباس‌ها و خوشبوترين عطرها و راهوارترين مركب‌ها و مناسب‌ترين منزل‌هاست. و براى كافر مانند كندن لباس فاخر و انتقال از منزل‌هاى مورد علاقه و تبديل آن به چرك‌ترين و خشن‌ترين لباس‌ها و وحشتناك‌ترين منزل‌ها و بزرگ‌ترين عذاب است».

و نيز هنگامى كه از امام محمّد بن على عليه السلام همين سؤال شد فرمود: «مرگ همان خوابى است كه هر شب به سراغ شما مى‌آيد، جز اينكه مدّتش طولانى است و انسان از آن تا روز قيامت بيدار نمى‌شود».

امام حسين عليه السلام در كربلا و روز عاشورا و هنگام شدّت گرفتن جنگ، تعبيرات لطيفى در مورد حقيقت مرگ به يارانش ارائه كرد فرمود: «شكيبايى كنيد اى فرزندان مردان بزرگوار، مرگ تنها پلى است كه شما را از ناراحتى‌ها و رنج‌ها به باغ‌هاى وسيع بهشت و نعمت‌هاى جاودان منتقل مى‌كند. كدام‌يك از شما از انتقال يافتن از زندان به قصر ناراحتيد؟ و امّا نسبت به دشمنان شما همانند اين است كه شخصى را از قصرى به زندان و عذاب منتقل كنند. پدرم از رسول خدا صلى الله عليه و آله نقل فرمود كه دنيا زندان مؤمن و بهشت كافر است و مرگ پل آنها به باغ‌هاى بهشت و پل اينها به جهنّم است.» (رجوع شود به: تفسير نمونه، ذيل آيه ١٩ سوره ق).