شدند پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله- برخلاف انتظار دوست و دشمن- فرمان عفو عمومى صادر كرد و تمام جنايات آنها را به دست فراموشى سپرد و همين عمل موجب شد كه گروه‌گروه مسلمان شوند «يَدْخُلُونَ فِى دِينِ اللَّهِ أفْوَاجًا».

درباره حسن خلق پيامبر صلى الله عليه و آله، گذشت، مهربانى، ايثار، فداكارى و تقواى آن حضرت داستان‌هاى بسيارى در كتاب‌هاى تفسير و تاريخ آمده است، از جمله از حسين بن على عليه السلام روايت شده است كه فرمود: «از پدرم اميرمؤمنان على عليه السلام درباره ويژگى‌هاى زندگى پيامبر صلى الله عليه و آله و اخلاق او پرسيدم، پدرم در پاسخ فرمود:

پيامبر صلى الله عليه و آله با همنشينانش دائم خوشرو و خندان و سهل‌الخلق و ملايم بود. هرگز خشن و سنگدل و پرخاشگر و بدزبان و عيب‌جو و مديحه‌گر نبود. هيچ‌كس از او مأيوس نمى‌شد و هركس به درِ خانه او مى‌آمد نوميد بازنمى‌گشت. سه چيز را از خود رها كرده بود: مجادله در سخن، پرگويى و دخالت در كارى كه به او مربوط نبود. و سه چيز را در مورد مردم رها كرده بود: كسى را سرزنش نمى‌كرد، لغزش‌ها و عيب‌هاى پنهانى مردم را جست‌وجو نمى‌كرد. هرگز سخن نمى‌گفت مگر درباره امورى كه ثواب الهى را اميد داشت. هنگام سخن گفتن به‌قدرى كلامش نافذ بود كه همه سكوت اختيار مى‌كردند و تكان نمى‌خوردند و هنگامى كه ساكت مى‌شد آنها به سخن درمى‌آمدند، امّا نزد او هرگز نزاع و مجادله نمى‌كردند. هرگاه مرد غريب و ناآگاه، با خشونت سخن مى‌گفت و درخواستى داشت تحمّل مى‌كرد و به يارانش مى‌فرمود: هرگاه كسى حاجتى دارد به او عطا كنيد و هرگز كلام كسى را قطع نمى‌كرد تا سخنش پايان گيرد». [١] آرى، اگر اين اخلاق كريمه و اين ملكات فاضله نبود، آن ملّت عقب‌مانده جاهلى و آن جمع خشن انعطاف‌ناپذير در آغوش اسلام قرار نمى‌گرفتند و به مصداق‌ «لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ» همه پراكنده مى‌شدند. وچه خوب است كه اين اخلاق اسلامى امروز زنده شود و در هر مسلمانى پرتوى از خُلق و خوى پيامبر صلى الله عليه و آله باشد.

[١]. معانى الاخبار، ص ٨٣.