انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٩٩ - تأثير نماز در تربيت فرد و جامعه

الصَّلاةِ فَإِنَّها عَمودُ دِينِكُم‌

؛ خدا را، خدا را درباره نماز، چرا كه ستون دين شماست». [١] مى‌دانيم هنگامى كه عمود خيمه در هم بشكند يا سقوط كند، هرقدر طناب‌ها و ميخ‌هاى اطراف محكم باشد اثرى ندارد، همچنين وقتى ارتباط بندگان با خدا از طريق نماز از بين برود اعمال ديگر را از دست خواهد داد.

در حديثى امام صادق عليه السلام فرمود:

«إنَّ أوَّلَ ما يُحاسبُ بِهِ العَبدُ الصَّلاةُ فإن قُبِلَت قُبِلَ سائِرُ عَمَلِهِ وَإن رُدَّت رُدَّ عَلَيهِ سائِرُ عَمَلِهِ‌

؛ نخستين چيزى كه در قيامت بنده به آن حسابرسى مى‌شود نماز است، اگر پذيرفته شد، ساير اعمالش قبول مى‌شود، و اگر رد شود ساير اعمالش نيز رد خواهد شد». [٢] شايد به اين دليل كه نماز رمز ارتباط خلق و خالق است و اگر به‌طور صحيح به‌جا آورده شود، قصد قربت و اخلاص كه شرط قبولى ساير اعمال است در او زنده مى‌شود وگرنه بقيّه اعمالش آلوده و از درجه اعتبار ساقط مى‌شود.

٨. نماز قطع نظر از محتواى خودش با توجّه به شرايط صحّت، دعوت به پاك‌سازى زندگى مى‌كند، زيرا مى‌دانيم مكان نمازگزار، لباس نمازگزار، فرشى كه بر آن نماز مى‌خواند، آبى كه با آن وضو مى‌گيرد و غسل مى‌كند، محلّى كه در آن غسل و وضو انجام مى‌شود بايد از هرگونه غصب و تجاوز به حقوق ديگران پاك باشد. كسى كه آلوده به تجاوز و ظلم، ربا، غصب، كم‌فروشى، رشوه‌خوارى و كسب اموال حرام باشد چگونه مى‌تواند مقدّمات نماز را فراهم كند؟ بنابراين تكرار نماز در پنج نوبت در شبانه‌روز خود دعوتى است به رعايت حقوق ديگران.

٩. نماز علاوه بر شرايط صحّت، شرايط قبول و به تعبير ديگر، شرايط كمال دارد كه رعايت آنها نيز يك عامل مؤثّر براى ترك بسيارى از گناهان است.

در كتاب‌هاى فقهى و منابع حديث امور زيادى به‌عنوان موانع قبول نماز ذكر

[١]. بحارالانوار، ج ٤٢، ص ٢٥٦.

[٢]. كتاب من لا يحضره الفقيه، ج ١، ص ٢٠٨.