انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٤٤ - اهمّيّت دعا و شرايط استجابت

در حديثى پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود:

«الدُّعاءُ هُوَ العِبادَةُ

؛ دعا عبادت است». [١] در حديث ديگرى از امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم كه يكى از يارانش پرسيد:

«ما تَقولُ في رَجُلَينِ دَخَلا المَسجِدَ جَميعاً كانَ احَدُهُما اكثَرُ صَلاةً وَالآخَرُ دُعاءً فَأيَّهُما افضَلُ؟

قالَ: كُلٌّ حَسَنٌ‌

؛ چه مى‌فرماييد درباره دو تن كه هر دو وارد مسجد شدند يكى نماز بيشترى به‌جا آورد و ديگرى دعاى بيشتر، كدام‌يك از اين دو افضل‌اند؟ فرمود:

هر دو خوبند». باز پرسيد:

«قَد عَلِمتُ وَلكِن أيَّهُما افضَلُ؟

؛ مى‌دانم هر دو خوبند، ولى كدام‌يك برترند؟» امام فرمود:

«اكثَرُهُما دُعاءً اما تَسمَعُ قَولَ اللّهِ تَعالى‌:

«أُدْعُونِى أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِى سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ»؛ آن كه بيشتر دعا كند برتر است، مگر سخن خداوند متعال را نشنيده‌اى كه مى‌فرمايد: بخوانيد مرا تا شما را اجابت كنم. آنان كه از عبادت من استكبار ورزند به‌زودى با ذلّت و خوارى به دوزخ درمى‌آيند».

سپس فرمود:

«هِىَ العِبادَةُ الكُبرى‌

؛ دعا عبادت بزرگ است». [٢] در حديث ديگرى از امام باقر عليه السلام نقل شده است كه در جواب اين سؤال كه كدام برتر است فرمود:

«ما مِن شَى‌ءٍ أفضَلُ عِندَاللّهِ مِن ان يُسألَ وَيُطلَبَ مِمّا عِندَهُ وَ ما أحَدٌ ابغَضُ الَى اللّهِ عَزَّ وَجَلَّ مِمَّن يَستَكبِرُ عَن عِبادَتِهِ وَلا يَسأَلُ ما عِندَهُ‌

؛ چيزى نزد خدا برتر از اين نيست كه از او تقاضا كنند و از آنچه نزد اوست بخواهند و نزد خداوند هيچ‌كس مبغوض‌تر و منفورتر از كسانى كه از عبادت او تكبّر ورزند و از مواهب او تقاضا نمى‌كنند نيست». [٣] در روايتى امام صادق عليه السلام فرمود: مقاماتى نزد خداوند است كه راه وصول به آنها فقط دعاست.

«انَّ عِندَاللّهِ عَزَّ وَجَلَّ مَنزِلَةً لا تَنالُ الّا بِمَسألَةٍ وَلَو انَّ عَبداً سَدَّ فاهُ وَلَم يَسألْ لَم يُعطَ شَيئاً فَسَل تُعطَ أنَّهُ لَيسَ مِن بابِ يَقرَعُ إلّايُوشَكُ ان يَفتَحَ لِصاحِبِهِ‌

؛ نزد

[١]. مجمع‌البيان، ج ٨، ص ٥٢٨.

[٢]. همان، ص ٥٢٩.

[٣]. همان.