انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٣٨ - تأثير نماز در تربيت فرد و جامعه

نيرومندى در برابر گناه هستند. و اين همان چيزى است كه قرآن به «نهى از فحشا و منكر» از آن ذكر كرده. در احاديث متعدّدى مى‌خوانيم كه برخى گناهكاران شرح حالشان را براى پيشوايان اسلام بيان كردند و ايشان فرمودند: غم نخوريد، نماز آنها را اصلاح مى‌كند و كرد.

٤. نماز غفلت زداست. بزرگ‌ترين مصيبت براى رهروان راه حق آن است كه هدف آفرينش خود را فراموش كنند و غرق در زندگى مادّى و لذايذ زودگذر شوند، امّا نماز به حكم اينكه هر روز پنج‌بار برگزار مى‌شود، مرتّب به انسان هشدار مى‌دهد، هدف آفرينش او را گوشزد مى‌كند، وضعيّت او را در جهان به وى خاطرنشان مى‌سازد. و اين نعمت بزرگى است كه انسان وسيله‌اى در اختيار داشته باشد كه هر روز چند مرتبه به او بيدارباش دهد.

٥. نماز خودبينى و كبر را در هم مى‌شكند، چرا كه انسان هر روز هفده ركعت و در هر ركعت دو بار در برابر خدا پيشانى بر خاك مى‌سايد، خود را ذرّه كوچكى بلكه صفر در برابر بى‌نهايت در برابر عظمت او مى‌بيند. پرده‌هاى غرور و خودخواهى را كنار مى‌زند، تكبّر و برترى‌جويى را در هم مى‌كوبد؛ به همين دليل، على عليه السلام در حديثى كه فلسفه عبادات در آن منعكس شده، بعد از ايمان، نخستين عبادت را كه نماز است با همين هدف تبيين مى‌كند مى‌فرمايد:

«فَرَضَ اللّهُ الإيمانَ تَطهيراً مِن الشّركِ وَالصَّلاةَ تَنزيهاً عَن الكِبرِ

؛ خداوند ايمان را براى پاك‌سازى انسان‌ها از شرك واجب كرده است و نماز را براى پاك‌سازى از كبر». [١] ٦. نماز وسيله پرورش فضايل اخلاقى و تكامل معنوى انسان است، زيرا انسان را از جهان محدود مادّه و چارديوار طبيعت بيرون مى‌بَرد، به ملكوت آسمان‌ها دعوت مى‌كند و با فرشتگان همصدا و همراز مى‌سازد، خود را بدون نياز به هيچ واسطه در برابر خدا مى‌بيند و با او به گفت‌وگو برمى‌خيزد.

تكرار اين عمل در هر روز آن‌هم با تكيه بر صفات خدا، رحمانيّت و رحيميّت‌

[١]. نهج‌البلاغه، حكمت ٢٥٢.