انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩٢ - تقوا

قَولَ الزّاهِدينَ وَيَعمَلُ فيها عَمَلَ الرّاغِبينَ‌

: «در دنيا همانند پارسايان سخن مى‌گويد امّا همچون دلبستگان و شيفتگان دنيا عمل مى‌كند». [١]

«ايُّها النّاسُ انَّ مَن فِى‌الدُّنيا ضَيفٌ‌»

در احاديث اسلامى درباره وضع دنيا تعبيرات مختلفى آمده است و در اين فقره از حديث همه انسان‌ها را مخاطب مى‌سازد و بيان مى‌كند كه مؤمن و غيرمؤمن يكسانند و تفاوتى بين آنان نيست:

«اى مردم، اهل دنيا ميهمانند و هر آنچه دارند عاريه است و سرانجام بايد آن را به صاحبش بازگردانند».

نكته: اين تشبيه بسيار گوياست. فرض كنيد ما را به منزلى با فرش‌هاى ابريشم‌بافت و مجلّل و بسيار قيمتى و سفره‌اى رنگين با ظرف‌هاى جواهرنشان دعوت كنند. وقتى احساس كنيم تمام اينها موقّتى و عاريه‌اى است هيچ دلبستگى براى ما ايجاد نمى‌كند. اگر همين احساس نسبت به دنيا باشد قطعاً كسى به دنيا دل نمى‌بندد. مگر مى‌شود انسان براى يك ميهمانى، هزار جنايت بكند و همه چيز را زير پا بگذارد. برخى دائماً غصّه مى‌خورند كه چرا فلان كار را نكردم. اگر فلان خانه را خريده بودم حالا قيمتش چند برابر مى‌شد. اين غصّه‌ها و شادى‌هاى دنيوى براى آن است كه خود را ميهمان نمى‌داند. غصّه اموالش را مى‌خورد كه نكند دزد آن را ببرد يا از بين برود.

اشكال: برخى روشنفكرمآب‌ها و مخالفان اسلام مى‌گويند اين تعليمات مخدّر است و سبب مى‌شود كه مردم تنبل شوند و جامعه اسلامى جامعه‌اى عقب‌مانده بماند. يا اصلًا اين روايات ساخته و پرداخته سرمايه‌داران است كه مى‌خواهند مردم را به اين چيزها بى‌اعتنا كنند تا خودشان به چپاول بپردازند.

جواب: اسلام دستور به تلاش مى‌دهد و از تنبلى و سربار بودن جامعه بازمى‌دارد. در عبارتى آمده است:

مَلعونٌ مَن القى‌ كَلَّهُ عَلَى‌النّاسِ:

«از رحمت خدا به دور است كسى كه سربار ديگران باشد». [٢]

[١]. تحف العقول، ص ١٥٧.

[٢]. بحارالانوار، ج ٧٧، ص ١٤٠، ح ٢٠.