انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٣ - عذرخواهى و قبول عذر

است، بعد هر دو پياده شوند و يقه هم را بگيرند چه بسا در اين ميان قتلى هم واقع شود. مى‌دانيد كه قتل خيلى ساده است و گاه از امور بى‌اهمّيّت نشأت مى‌گيرد. امّا اگر چيزى گفته و شما هم عذرخواهى كنيد و در يك كلام، اگر شهامت و شجاعت عذرخواهى باشد خطاهاى كوچك به خطاهاى بزرگ تبديل نمى‌شود و گويا از همان اوّل آبى روى آتش ريخته شده است.

همچنين در بين خانواده‌ها اگر عمل خلافى انجام شد هر كدام كه عذرخواهى كنند تمام مى‌شود وگرنه همين چيزهاى كوچك به مسائل مهم تبديل مى‌شود و خانواده‌اى را متلاشى مى‌كند.

كسى كه حاضر نيست عذرخواهى كند آيا خودش را معصوم مى‌داند؟ مسلّماً نه، چون هر انسانى خطا مى‌كند. پس اگر خطايى از او سرزد، خود عذرخواهى دليل بر بزرگوارى اوست، دليل بر سعه صدر انسان است. كسانى كه تنگ‌حوصله‌اند و ضيق صدر دارند، گمان مى‌برند با عذرخواهى از شخصيّتشان كم مى‌شود، در حالى كه غافلند و نمى‌دانند عذرخواهى دليل بر عظمت شخصيّت و بزرگوارى است. پيامبر در داستان «سواده» در مقابل كسى كه معلوم نبود راست مى‌گويد يا اشتباه مى‌كند يا اين كار مقدّمه‌اى براى برنامه‌هاى بعدى بود، بزرگوارى خود را نشان دادند.

بنابراين اگر در كارها منصف باشيم و در چيزهايى جزئى از طرف مقابل، هر كه مى‌خواهد باشد- عوام يا باسواد- عذرخواهى كنيم اين خود، كليد زندگى سالم است، پس اعتذار (پوزش طلبيدن) از ارزش‌هاى اخلاقى است.

امّا مسأله دوم كه آن‌هم بزرگوارى و سعه صدر مى‌خواهد، قبول عذر است.

اگر كسى نزد شما آمد صادقانه عذر خواست حتماً بايد آن را بپذيريد.

پيامبر صلى الله عليه و آله در اين حديث مى‌فرمايد: حتّى اگر عمداً كار خلافى كرده و مى‌خواهد خودش را زير حجاب اعتذار پنهان كند، شما بزرگوارى كرده و به روى خودت نياور، حتّى عذر دروغين را بپذير كه البتّه موارد استثنايى از بحث‌