انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٩٩ - تكبّر در روايات اهلبيت عليهم السلام

و كوشش‌هايش را كه شش هزار سال بندگى خدا كرده بود به ساعتى تكبّر ورزيدن بر باد داد. با اين حال چه كسى بعد از ابليس مى‌تواند از كيفر خدا در برابر انجام دادن همان معصيت مصون بماند. نه، هرگز ممكن نيست خداوند انسانى را به بهشت بفرستد در برابر كارى كه به آن فرشته‌اى را از بهشت رانده است. حكم خداوند درباره اهل آسمان و زمين يكسان است». [١] در روايتى امام صادق عليه السلام فرمود:

«اصُولُ الكُفرِ ثَلاثَةٌ: الحِرصُ وَالْإستِكبارُ وَالحَسَدُ. فَأمّا الحِرصُ فإنَّ آدَمَ حينَ نُهِىَ عَن الشَّجَرَةِ حَمَلَهُ الحِرصُ عَلى‌ ان اكَلَ مِنها وَأمّا الإستِكبارُ فإبليسُ حَيثُ امِرَ بِالسُّجُودِ لِآدَمَ فَأبى‌ وَأمّا الحَسَدُ فَابنا آدَمَ حَيثُ قَتَلَ أحَدُهُما صاحِبَهُ‌

؛ اصول و ريشه‌هاى كفر و عصيان سه چيز است: حرص و تكبّر و حسد. حرص سبب شد كه آدم از درخت ممنوع بخورد، تكبّر سبب شد كه ابليس از فرمان خدا سر پيچى كند، حسد سبب شد كه يكى از فرزندان آدم ديگرى را بكشد». [٢] در روايتى از امام باقر و امام صادق عليهما السلام مى‌خوانيم كه فرمودند:

«لا يَدخُلُ الجَنَّةَ مَن في قَلبِهِ مِثقالُ ذَرَّةٍ مِن كِبرٍ

؛ هر كه به‌اندازه ذرّه‌اى كبر در قلبش باشد داخل بهشت نمى‌شود». [٣] از پندهاى خداوند به موسى عليه السلام است كه:

«يا مُوسى‌ ضَعِ الكِبرَ وَدَعِ الفَخرَ وَاذْكُرْ أنَّكَ ساكِنُ القَبرِ فَليَمنَعكَ ذلِكَ مِنَ الشَّهَواتِ‌

؛ تكبّر را رها كن و دست از فخرفروشى بردار و به ياد آور كه تو در قبر سكونت خواهى يافت. بايد اينها تو را از شهوات بازدارد». [٤]

[١]. نهج البلاغه، خطبه ١٩٢.

[٢]. كافى، ج ٢، ص ٢٨٩، ح ١.

[٣]. همان، ص ٣١٠، ح ٦.

[٤]. بحار الانوار، ج ٧٧، ص ٣٥.