انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٣٩ - تأثير نماز در تربيت فرد و جامعه

و عظمت او خصوصاً با يارى از سوره‌هاى مختلف قرآن بعد از حمد كه بهترين دعوت‌كننده به نيكى‌ها و پاكى‌هاست، اثر قابل ملاحظه‌اى در پرورش فضايل اخلاقى در وجود انسان دارد.

ازاين‌رو در حديثى از اميرمؤمنان على عليه السلام مى‌خوانيم كه درباره فلسفه نماز فرمود:

«الصَّلاةُ قُربانُ كُلّ تَقىّ‌

؛ نماز وسيله تقرّب هر پرهيزگارى به خداست». [١] ٧. نماز به ساير اعمال انسان ارزش و روح مى‌دهد، زيرا روح اخلاص را زنده مى‌كند. نماز مجموعه‌اى است از نيّت خالص و گفتار پاك و اعمال خالصانه.

تكرار اين مجموعه در هر روز بذر ساير اعمال نيك را در جان انسان مى‌پاشد و روح اخلاص را تقويت مى‌كند. ازاين‌رو در حديث معروفى مى‌خوانيم كه اميرمؤمنان على عليه السلام در وصاياى خود بعد از آنكه فرق مباركش با شمشير ابن ملجم جنايتكار شكافته شد، فرمود:

«اللّه‌اللّه، فِى‌الصَّلاةِ فَإنَّها عَمودُ دينِكُم‌

؛ خدا را خدا را درباره نماز، كه همانا ستون دين شماست». [٢] مى‌دانيم كه هرگاه عمود خيمه در هم بشكند يا سقوط كند هر قدر طناب‌ها و ميخ‌هاى اطراف محكم باشد اثرى ندارد. همچنين هرگاه ارتباط بندگان با خدا از طريق نماز از ميان برود اعمال ديگر اثر خود را از دست خواهد داد.

در حديثى از امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم كه فرمود:

«أوَّلُ ما يُحاسَبُ بِهِ العَبْدُ الصَّلاةَ فإن قُبِلَت قُبِلَ سائِرُ عَمَلِهِ وَان رُدَّت رُدَّ عَلَيهِ سائِرُ عَمَلِهِ‌

؛ نخستين چيزى كه در قيامت از بندگان حساب مى‌شود نماز است، اگر قبول شد ساير اعمالشان قبول مى‌شود و اگر مردود شد، ساير اعمالشان نيز مردود مى‌شود». [٣] شايد دليل اين سخن آن باشد كه نماز رمز ارتباط خلق و خالق است، اگر صحيح برگزار شود قصد قربت و اخلاص كه وسيله قبولى ساير اعمال است در

[١]. نهج البلاغه، حكمت ١٣٦.

[٢]. همان، نامه ٤٧.

[٣]. من لايحضره الفقيه، ج ١، ص ٢٠٨، ح ٦٢٦.