انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٩ - شرايط گوناگون شفاعت

شفاعت كند». [١] « «وَلَا تَنْفَعُ الشَّفَاعَةُ عِنْدَهُ إِلَّا لِمَنْ أَذِنَ لَهُ»؛ شفاعت نزد خدا جز براى كسى كه (خداوند) براى او اذن شفاعت داده سودى ندارد». [٢] گروه چهارم آياتى است كه شرايطى براى شفاعت‌شونده بيان كرده است كه گاه اين شرط را خشنودى خدا معرّفى مى‌كند، مانند « «وَلَا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ‌ارْتَضَى‌»؛ و آنها جز براى كسى كه خدا راضى (به شفاعت براى او) است، شفاعت نمى‌كنند». [٣] طبق اين آيه، شفاعت شفيعان تنها شامل حال كسانى است كه به مقام «ارتضاء» يعنى پذيرفته شدن در پيشگاه خداوند رسيده‌اند.

گاه شرط آن را گرفتن عهد و پيمان نزد خدا معرّفى مى‌كند مى‌گويد: « «لَا يَمْلِكُونَ الشَّفَاعَةَ إِلَّا مَنِ‌اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمنِ عَهْدًا»؛ آنان هرگز مالك شفاعت نيستند، مگر كسى كه نزد خداوند رحمان پيمانى گرفته است». [٤] گاهى صلاحيّت شفاعت شدن را از برخى مجرمان سلب مى‌كندمى فرمايد:

« «مَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ حَمِيمٍ و لَاشَفِيعٍ يُطَاعُ»؛ براى ستمكاران نه دوستى وجود دارد و نه شفاعت‌كننده‌اى كه شفاعتش پذيرفته شود». [٥] به اين ترتيب، داشتن پيمان الهى، يعنى ايمان و رسيدن به مقام خشنودى پروردگار و پرهيز از گناهانى چون ظلم، جزءِ شرايط حتمى شفاعت است.

شرايط گوناگون شفاعت‌

آيات شفاعت به‌خوبى نشان مى‌دهد كه مسأله شفاعت از نظر منطق اسلام موضوع بى‌قيد و شرطى نيست، بلكه شرايطى دارد. يعنى هم به جرمى كه درباره آن شفاعت صورت مى‌گيرد توجّه مى‌شود، شخص شفاعت‌شونده و هم به‌

[١]. سوره بقره، آيه ٢٥٥.

[٢]. سوره سبأ، آيه ٢٣.

[٣]. سوره انبياء، آيه ٢٨.

[٤]. سوره مريم، آيه ٨٧.

[٥]. سوره غافر، آيه ١٨.