انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٧ - ٥ و ٦ امر به معروف و نهى از منكر

كارهاى نيك امورى شناخته‌شده و كارهاى زشت و ناپسند امورى ناشناخته‌اند، چه اينكه فطرت پاك انسانى با دسته اوّل آشنا و با دوم ناآشناست.

ب) امر به معروف وظيفه‌اى عقلى است يا تعبّدى‌

جمعى از دانشمندان اسلامى معتقدند كه وجوب اين دو وظيفه تنها با دليل نقلى ثابت شده است و عقل فرمان نمى‌دهد كه انسان ديگرى را از كار بدى كه زيانش تنها متوجّه خود اوست بازدارد.

ولى توجّه به پيوندهاى اجتماعى و اينكه هيچ كار بدى در اجتماع انسانى در نقطه خاصّى محدود نمى‌شود، بلكه هر چه باشد همانند آتش ممكن است به نقاط ديگر سرايت كند، عقلى بودن اين دو وظيفه را مشخّص مى‌سازد. به عبارت ديگر، در اجتماع چيزى به‌عنوان «ضرر فردى» وجود ندارد و هر زيان فردى امكان دارد كه به صورت «زيان اجتماعى» درآيد؛ به همين دليل، منطق و عقل به افراد اجتماع اجازه مى‌دهد در پاك نگاه داشتن محيط زيست خود از هر كوششى دريغ نكنند.

در حديثى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله مى‌خوانيم كه فرمود: «انسان گناهكار در ميان مردم، همانند كسى است كه با جمعى سوار كشتى شود و هنگامى كه در وسط دريا قرار گيرد تبرى بردارد و به سوراخ كردن موضعى كه در آن نشسته است بپردازد و هرگاه به او اعتراض كنند در جواب بگويد من در سهم خود تصرّف مى‌كنم. اگر ديگران او را از اين عمل خطرناك بازندارند طولى نمى‌كشد كه آب به داخل كشتى نفوذ كرده و يكباره همگى در دريا غرق مى‌شوند».

پيامبر صلى الله عليه و آله با اين مثال جالب، منطقى بودن وظيفه امر به معروف و نهى از منكر را مجسّم ساخته و حقّ نظارت فرد بر اجتماع را حقّى طبيعى كه ناشى از پيوند سرنوشت‌هاست مى‌داند.

ج) اهمّيّت امر به معروف و نهى از منكر

علاوه بر آيات فراوان قرآن مجيد، احاديث بسيارى در منابع معتبر اسلامى‌