انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٩٣ - پنج درس زندگى و ترك شبهات

و مى‌توان آن را «توحيد نيّت» نام نهاد. يعنى در تمام برنامه‌ها تنها به پروردگار و خشنودى او انديشيدن.

جالب توجّه اينكه در شأن نزول آيات ١٠٩ و ١١٠ سوره كهف نقل شده است كه كسى خدمت پيامبر صلى الله عليه و آله آمد و عرض كرد: اى رسول خدا، من در راه خدا انفاق مى‌كنم و صله رحم به‌جا مى‌آورم و اين كارها را فقط به‌خاطر خدا انجام مى‌دهم، امّا هنگامى كه مردم از كارهاى من سخن مى‌گويند و ستايش مى‌كنند خوشحال مى‌شوم، اين اعمال من چگونه است؟

پيامبر صلى الله عليه و آله سكوت كرد و سخنى نگفت، تا آنكه اين آيات نازل شد:

فَمَنْ كَانَ يَرْجُوا لِقَاءَ رَبّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صَالِحًا وَ لَايُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبّهِ احَدًا

: «پس هر كه به لقاى پروردگارش اميد دارد بايد كارى شايسته انجام دهد و هيچ‌كس را در عبادت پروردگارش شريك نكند». آن‌گاه حضرت صلى الله عليه و آله به اين پرسش چنين پاسخ داد:

«تنها عملى مقبول درگاه خداست كه با اخلاص كامل همراه باشد». [١] بى‌شك منظور از اين روايت آن حالت سرور غير اختيارى نيست، بلكه حالتى است كه انگيزه عمل انسان شود يا حكايت از عدم خلوص نيّت كند.

عمل خالص تا آن حد در اسلام اهمّيّت دارد كه در حديثى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مى‌خوانيم كه فرمود:

مَن اخلَصَ لِلّهِ اربَعينَ يَوماً اجرَى اللّهُ يَنابيعَ الحِكمَةِ مِن قَلبِهِ الى‌ لِسانِهِ‌

: «هر كه چهل روز اعمال خود را خالصانه انجام دهد، خداوند چشمه‌هاى حكمت و دانش را از قلبش بر زبانش جارى مى‌كند». [٢] ٥. اگر كسى از شما چيزى بخواهد از آنچه داريد مضايقه نكنيد، چرا كه اگر خوددارى ورزيد خدا خيرش را از شما قطع مى‌كند، زيرا

«كَمالُ الجُودِ بَذلُ المَوجودِ»

است. ميزبان اگر آنچه دارد براى ميهمان نياورد ظلم كرده و ميهمان هم اگر بيش از آنچه ميزبان دارد تقاضا كند ظالم است.

[١]. مجمع البيان، ج ٦، ص ٢٩٦.

[٢]. رجوع شود به: تفسير نمونه، ذيل آيه ١١٠ سوره كهف.