انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٢٧ - خشم در روايات اسلامى

در حديثى پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود:

«لَيسَ الشَّديدُ بَالصّرعَةِ إنَّما الشَّديدُ الَّذي يَملِكُ نَفسَهُ عِندَ الغَضَبِ‌

؛ نيرومند و قهرمان كسى نيست كه در كُشتى رقيب خود را بر زمين زند، بلكه نيرومند كسى است كه هنگام خشم مالك نفس خود باشد». [١] اميرمؤمنان على عليه السلام فرمود:

«ألغَضَبُ نارٌ مُوقَدَةٌ مَن كَظَمَهُ أطفَأَها وَمَن أطلَقَهُ كانَ أوَّلَ مُحتَرَقٍ بِها

؛ غضب آتشى است مشتعل، كسى كه خشم خود را فرو نشاند آن آتش را خاموش كرده است و آن كه غضب را به حال خودش آزاد گذارد خود اوّل كسى است كه در شعله‌هاى آن خواهد سوخت». [٢] امام صادق عليه السلام فرمود:

«ألغَضَبُ مِفتاحُ كُلّ شَرّ

؛ خشم، كليد تمام بدى‌ها و شرور است». [٣] حضرت على عليه السلام در روايتى فرمود:

«شِدَّةُ الغَضَبِ تُغَيّرُ المَنطِقَ وَتَقطَعُ مادَّةَ الحُجَّةِ وَتُفَرّقُ الفَهمَ‌

؛ خشم شديد چگونگى گفتار را تغيير مى‌دهد و اساس استدلال را به هم مى‌ريزد، تمركز فكر را از بين مى‌برد و فهم آدمى را پراكنده مى‌سازد». [٤] در روايتى ديگر فرمود:

«أعدي عَدُوّ لِلمَرءِ غَضَبُهُ وَشَهوَتُهُ فَمَن مَلَكَهُما عَظُمَت دَرَجَتُهُ وَبَلَت غايَتُهُ‌

؛ دشمن‌ترين دشمنان آدمى غضب و شهوت اوست. آن كه بتواند اين دو غريزه سركش را مهار كند و آنها را به فرمان خود درآورد، مقام عظيمى دارد و مى‌تواند به اوج انسانيّت برسد». [٥] در حديثى پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود:

«إذا غَضِبتَ فَاسكُت‌

؛ هرگاه خشمگين شدى سكوت كن». [٦] از امام كاظم عليه السلام روايت شده است كه فرمود:

«مَن كَفَّ غَضَبَهُ عَنِ النّاسِ كَفَّ اللّهُ‌

[١]. مجموعه ورّام، ج ١، ص ١٢٢.

[٢]. عيون الحكم والمواعظ، ص ٢٢.

[٣]. غررالحكم، ص ٤٩.

[٤]. بحارالانوار، ج ٧١، ص ٤٢٨.

[٥]. غررالحكم، ص ٤٩٨.

[٦]. المحجّة البيضاء، ج ٥، ص ٣٠٨.