انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٦٤ - احترام به پدر و مادر

و در آيه ١٥١ سوره انعام مى‌فرمايد: «أَلَّا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ احسَانًا».

در آيه ٢٣ سوره اسراء اين دو را قرين هم ساخته مى‌فرمايد: «وَقَضَى‌ رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ احْسَانًا».

٢. اهمّيّت اين موضوع تا آن پايه است كه هم قرآن و هم روايات، با صراحت مى‌گويند كه حتّى چنانچه پدر و مادر كافر باشند رعايت احترامشان لازم است.

در آيه ١٥ سوره لقمان مى‌فرمايد: « «وَ إِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى‌ أَنْ تُشْرِكَ بِى مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَ صَاحِبهُمَا فِى‌الدُّنْيَا مَعْرُوفًا»؛ و هرگاه آن دو بكوشند كه تو چيزى را همتاى من قرار دهى كه از آن آگاهى ندارى (بلكه مى‌دانى باطل است) از ايشان اطاعت كن، ولى با آن دو در دنيا به‌طرز شايسته‌اى رفتار كن».

٣. شكرگزارى در برابر پدر و مادر در قرآن مجيد در رديف شكرگزارى در برابر نعمت‌هاى خدا قرار گرفته، چنانكه در آيه ١٤ سوره لقمان مى‌فرمايد: «أَنِ اشْكُرْ لِى وَلِوَالِدَيْكَ». با اينكه نعمت خدا بيش از آن است كه قابل شماره باشد و اين دليل بر عمق و وسعت حقوق پدران و مادران است.

٤. قرآن حتّى كمترين بى‌احترامى را در برابر پدر و مادر نهى كرده است. در حديثى از امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم كه فرمود:

«لَو عَلِمَ اللّهُ شَيئاً هُوَ أدنى‌ مِن افّ لَنَهى‌ عَنهُ وَ هُوَ مِن أدنى‌ العُقوقِ وَمِنَ العُقوقِ أن يَنظُرَ الرَّجُلُ الى‌ والِدَيهِ فَيَحِدَّ النَّظَرَ الَيهِما

؛ اگر خداوند مى‌دانست چيزى كمتر از اف (كمترين اظهار ناراحتى) و اين حدّاقلّ مخالفت و بى‌احترامى به پدر و مادر است وجود دارد، از آن نهى مى‌كرد و از جمله، نگاه خشم‌آلود به پدر و مادر است». [١] ٥. با اينكه جهاد يكى از مهم‌ترين برنامه‌هاى اسلامى است، امّا تا جنبه وجوب عينى پيدا نكند، يعنى داوطلب به‌قدر كافى باشد، در خدمت پدر و مادر بودن از آن مهم‌تر است و اگر موجب ناراحتى آنها شود شركت در جهاد جايز نيست.

در حديثى از امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم كه مردى نزد پيامبر صلى الله عليه و آله آمد و عرض‌

[١]. كافى، ج ٢، ص ٣٤٩.