انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٣٠ - بدترين مردمان

پيروزى‌ها و شكست‌ها در گرو اصلاح زبان است. رسول خدا صلى الله عليه و آله مى‌فرمايد: اى على، كسى كه مردم از زبان او بترسند اهل جهنّم است. مثلًا به مجلسى وارد مى‌شود همه وحشت دارند از اينكه نكند سخن بگويد، چون با نيش زبانش همه را مى‌گزد. زبان خيلى خطرناك است. البتّه اهمّيّت قلم كمتر از زبان نيست.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در جمله دوم مى‌فرمايد:

«يا على، شَرُّ النّاسِ مَن اكرَمَهُ النّاسُ اتّقاءَ شَرّهِ‌

؛ اى على، بدترين مردم كسى است كه براى حفظ از شرّش او را احترام مى‌كنند».

مردم به دو گروه احترام مى‌گذارند:

به گروهى به جهت صفات خوبشان و براى اينكه از منافع همنشينى با آنان بهره‌مند گردند احترام مى‌گذارند.

و به دسته‌اى براى دفع ضررشان احترام مى‌گذارند؛ يعنى مى‌ترسند در صورت احترام نگذاشتن، آزارى به ايشان برساند.

در اين زمينه داستان معروفى نقل شده كه كسى گفت: بيت‌المال را به دو دسته مى‌دهم: اوّل به كسانى كه دستم را بگيرند و دوم به كسانى كه پايم را نگيرند.

همين دسته دوم كه احترام مى‌شوند براى پرهيز و حفظ از شرّشان است.

پرسش: چرا اينان بدترين مردمانند؟

در پاسخ بايد گفت براى اينكه گناهشان چند برابر است. مردم را اذيّت مى‌كنند، مردم را وادار مى‌كنند كه بر خلاف ميلشان به ايشان احترام بگذارند.

اگر از اين راه سود و منفعتى به دست آورند حرام و اكل مال به باطل است.

يعنى اگر پول بيت‌المال را به كسى بدهند كه آبروى انسان را نبَرد چنين پولى براى او مانند گوشت خوك است.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در جمله سوم مى‌فرمايد:

«يا عَلىّ، شَرُّ النّاسِ مَن باعَ آخِرَتَهُ بِدُنيا غَيرِهِ‌

؛ بدترين مردم كسى است كه آخرت را به دنيا بفروشد». يعنى زندگانى حقيقى را به سراى ناپايدار بفروشد، در حالى كه « «وَإِنَّ الدَّارَ الْأَخِرَةَ لَهِىَ الْحَيَوَانُ»؛