انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٩٤ - پنج درس زندگى و ترك شبهات

امّا قسمت دوم حديث كه به تقسيمات سه‌گانه اشاره دارد:

١. امورى كه رشد و هدايت آنها روشن است.

٢. امورى كه گمراهى و فسادش روشن است.

٣. امورى كه مشتبه است و آن بر دو قسم است: شبهات موضوعيّه و شبهات حكميّه.

اين حديث ناظر به شبهات حكميّه است. در برخى روايات به جاى

«رُدُّوهُ الَى اللّهِ‌»

، فرموده است در امور مشتبه احتياط كنيد براى اينكه مشتبهات دالان محرّمات و لب پرتگاه هستند. برخى عادت دارند كه بگويند:

كُلُّ مَكرُوهٍ جايِزٌ

. بايد به آنان گفت: درست است كه مى‌توان به احكام ظاهرى عمل كرد، امّا در جايى كه شبهه قطعى است، اگر انسان خودش را آلوده به شبهات كند، رفته‌رفته قبح گناه نزد او كم مى‌شود و به حرام مى‌افتد. اينكه خداوند مى‌فرمايد از «خطوات شيطان» بترسيد علّتش اين است كه از جمله خطوات شيطان، مشتبهات است. انسان مقدّس نماز شب خوان را شيطان به‌گونه‌اى خاص فريب مى‌دهد. به او نمى‌گويد برو شراب بخور، بلكه در ابتدا به او مى‌گويد نماز شب كه جزءِ واجبات نيست آن را رها كن. اگر پذيرفت، بعد سراغ نمازهاى واجب اوّل وقت مى‌رود و مى‌گويد اوّل وقت خواندن كه شرط نماز نيست و همين‌طور ... تا به‌كلّى او را از خدا دور كند.

يكى از اساتيد در شيراز براى من داستانى نقل كرد كه هر وقت به ياد آن مى‌افتم عبرت مى‌گيرم. مى‌گفت دوستى داشتم كه بسيار مقدّس بود، حتّى خانه برادرش نمى‌رفت، چرا كه برادرش در اداره دولتى كار مى‌كرد و مى‌گفت حقوقش حلال نيست يا مشكوك است لذا به خانه او نمى‌روم. اتّفاقاً روزى مريض و بسترى شد. از مدرسه او را نزد برادرش بردند. ما به عيادت او رفتيم از بستر بيمارى برخاست و فرش اتاق را جمع كرد و گفت: شما روى اين فرش ننشينيد چون اين فرش اشكال دارد، من به حكم اضطرار در اينجا هستم. آن‌