انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٥٨ - ب) ناراحتى وجدان

مى‌افزايد: «فِى قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزَادَهُمُ اللَّهُ مَرَضًا». [١]

قرآن مجيد كسانى را كه ترس از خدا در وجودشان نيست سنگدلانى معرّفى كرده كه قلبشان از سنگ خارا نيز سخت‌تر است: «ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِكَ فَهِىَ كَالْحِجَارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً». [٢]

درباره گروهى از كافران تعبيرى دارد كه ضمن آن ايشان را ناپاكان معرّفى مى‌كند مى‌گويد: « «أُولئِكَ الَّذِينَ لَمْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يُطَهّرَ قُلُوبَهُمْ»؛ آنان كسانى‌اند كه خدا نمى‌خواهد دل‌هايشان را پاك سازد». [٣] در جاى ديگر مى‌فرمايد: دعوت تو را تنها زنده‌گانى كه گوش شنوا دارند اجابت مى‌كنند نه مرده‌ها. « «إِنَّمَا يَسْتَجِيبُ الَّذِينَ يَسْمَعُونَ وَالْمَوْتَى‌ يَبْعَثُهُمُ اللَّهُ ثُمَّ إِلَيْهِ يُرْجَعُونَ»؛ تنها كسانى (دعوت تو را) مى‌پذيرند كه گوش شنوا دارند، امّا مردگان (و آنها كه گوش شنوا ندارند، ايمان نمى‌آورند؛ و) خدا آنها را (در قيامت) برمى‌انگيزد؛ سپس به‌سوى او بازگردانده مى‌شوند». [٤] از مجموع آنچه گذشت و تعبيرات فراوان ديگرى كه مشابه آن است به‌خوبى روشن مى‌شود كه قرآن محور حيات و مرگ را همان محور انسانى و عقلانى مى‌شمرد، چرا كه تمام ارزش انسان در همين بخش نهفته شده است.

عوامل مرگ و حيات روحانى بسيار زياد است، ولى قدر مسلّم اينكه نفاق، كبر، عصبيت، جهل و گناهان بزرگ، قلب را مى‌ميراند، چنانكه در مناجات تائبين از مناجات‌هاى پانزده‌گانه زين‌العابدين امام سجّاد عليه السلام مى‌خوانيم:

وَأماتَ قَلبي عَظيمُ جَنايتي‌»

. [٥] رسول اكرم صلى الله عليه و آله مى‌فرمايد: همنشينى با انسان‌هاى آلوده و پست، قلب را

[١]. سوره بقره، آيه ١٠.

[٢]. سوره بقره، آيه ٧٤.

[٣]. سوره مائده، آيه ٤١.

[٤]. سوره انعام، آيه ٣٦.

[٥]. رجوع شود به: تفسير نمونه، ذيل آيات ٦٩ و ٧٠ سوره يس.