انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٥١ - دنيا معدن جواهر

١. «پيش از آنكه اجل و مرگ انسان فرا رسد، آرزوها جلوى او گسترده مى‌شود. شايد اشاره به اين باشد كه هر چه انسان عمرش بالاتر مى‌رود طول آرزوهايش بيشتر مى‌شود. همچنين آرزوهاى دور و دراز انسان خام‌تر و گسترده‌تر و غير منطقى‌تر مى‌گردد. اين اعلان خطرى است به كسانى كه هر چه سنّشان بالا مى‌رود آرزوهايشان طولانى مى‌گردد. و همين موجب مى‌شود كه نتوانند از دنيايشان چنانكه بايد براى آخرتشان بهره ببرند.

بى‌شك اميد و آرزو عامل حركت چرخ‌هاى زندگى انسان‌هاست كه حتّى اگر يك روز از دل‌هاى مردم جهان برداشته شود نظام زندگى به هم مى‌ريزد و كمتر كسى دليلى بر فعاليّت و تلاش خود پيدا مى‌كند.

ولى همين عامل حيات و حركت اگر از حد بگذرد و به صورت آرزوى دور و دراز درآيد، بدترين عامل انحراف و بدبختى است. درست مانند آب باران كه مايه حيات است، امّا اگر از حد گذشت مايه غرق شدن و نابودى خواهد شد.

اين آرزوهاى كشنده همان است كه آيات ١- ٥ سوره حجر بر آن تأكيد كرده و آن را مايه بى‌خبرى از خدا و حق و حقيقت مى‌شمارد. اين آرزوها و اميدهاى دور و دراز چنان انسان را به خود مشغول مى‌دارد و غرق در عالمى از تخيّل مى‌سازد كه از زندگى و هدف نهايى‌اش به‌كلّى بيگانه مى‌شود.

حديت معروفى كه از على عليه السلام نقل شده، بيان گويايى براى اين واقعيّت است.

ايُّها النّاسُ انَّ اخوَفَ ما اخافُ عَلَيكُمُ اثنانِ: اتّباعُ الهَوى‌ وَ طُولُ الأمَلِ. فَأمّا اتّباعُ الهَوى‌ فَيَصُدُّ عَن الحَقّ وَ امّا طولُ الأمَلِ فَيُنسِى الآخِرَةَ

: «اى مردم، ترسناك‌ترين چيزى كه از آن بر شما مى‌ترسم دو چيز است: پيروى از هوى‌و هوس و آرزوهاى طولانى. امّا تبعيّت از هوى‌و هوس انسان را از راه حق بازمى‌دارد و آرزوهاى طولانى آخرت را به‌دست فراموشى مى‌سپارد». [١] و به راستى چه افراد با استعداد و شايسته و لايقى كه بر اثر گرفتارى در دام‌

[١]. نهج‌البلاغه، خطبه ٤٢.