زياد بلند يا آهسته مخوان و در ميان اين دو راهى (معتدل) انتخاب كن» اين دستور به پيامبر (صلى الله عليه وآله) داده شد، زيرا مشركان در مكه در رابطه با نماز ايشان مى‌گفتند: او نمازش را بلند مى‌خواند و موجب ناراحتى ما مى‌شود، اين چه عبادت و چه برنامه‌اى است؟! [١]

اما حدّ اعتدال ميان جهر و اخفتات در اين آيه از روايت امام صادق (عليه السلام) در تفسير على بن ابراهيم، ذيل اين آيه فهميده مى‌شود، حضرت فرمودند:

«الْجَهرُ بِها رَفْعُ الصَوتَ والتَّخافُتُ بها ما لَمْ تَسْمَع نَفْسُكَ واقْرَأ بَيْنَ ذلك»:

«جهر اين است كه زياد صدا را بلند كنى و اخفات آن است كه حتى خود نشنوى، هيچ يك از اين دو را انجام نده، بلكه حد وسط ميان آن دو را انتخاب كن». [٢]

نكته‌اى كه جا دارد تذكر داده شود اين است كه: از آيه استفاده مى‌شود كه: اولًا عبادات خود را چنان انجام ندهيد كه بهانه به دست دشمنان افتاده و آنها را به استهزاء و مسخره بگيرند. چه بهتر كه همراه با شكوه و ادب اسلامى و ابهت و عظمت انجام بگيرد و اين كه بعضى‌ها صداى بلندگوهاى مجالس دينى را بلند مى‌كنند و باعث ناراحتى و ايذاء مردم مى‌شوند بدانند كه اين صداى اسلام نيست، بلكه صدايى است كه موجب پراكندگى مردم از اسلام و در نتيجه ضربه به تبليغا دينى و مذهبى است.

ثانياً بايد اعمال ما در تمام امور اعم از اجتماعى و سياسى و اقتصادى و غيره، خالى از افراط كاريها و تندروى‌ها و تفريط كارى‌ها و مسامحه و سهل‌انگارى باشد،

[١]. لازم به تذكر است كه طبق روايت متعددى از امام باقر و امام صادق عليهم‌السلام كه در تفسير نورالثقلين (جلد ٣، صفحه ٢٣٣) آمده و طبق شأن نزولى كه از ابن عباس رسيده، اين آيه مربوط به افراط و تفريط در بلند خواندن و آهسته خواندن است نه نمازهاى اخفاتيه (نمازهايى كه در شبانه روز آهسته بايد خواند مثل ظهر و عصر) و نه نمازهاى جهريه (نمازهائى كه در شبانه روز بلند بايد خواند مثل صبح و مغرب و عشا) اين حكم ديگى است كه فقهاى بزرگوار ما مدرك آن را در كتاب الصلوة آورده‌اند.

[٢]. تفسير نورالثقلين، جلد ٣، صفحه ٢٣٤.