«انَا خَيْرُ مِنْه خَلَقْتَنى مِنْ نار و خَلَقْتَه مِنْ طِين» [١]: «من بهتر از آدم هستم، خلق نمودى مرا از آتش و خلق كردى آدم را از گِل» او اولين قياس كننده بود، چنان‌كه امام صادق (عليه السلام) به ابوحنيفه‌ [٢] فرمودند: «لاتَقِسْ فَانَّ اوّل مَنْ قاس ابليس»؛ [٣] «قياس مكن كه نخستين قياس كننده ابليس (شيطان) بود».

بزرگ‌ترين اشتباه ابليس كه شايد هم آگاهانه دروغ مى‌گفت، اين بود كه آتش را با خاك مقايسه كرد و خواست آتش را برتر از خاك جلوه دهد، در حالى كه خاك سرچشمه انواع بركات و منبع تمام مواد حياتى و مهم‌ترين وسيله براى ادامه زندگى موجودات زنده است، در حالى كه آتش چنين نيست، بلكه جنبه ويرانگرى او بيشتر است وقتى زمين به صورت گوئى آتشين از خورشيد جدا شد قابل استفاده و سكونت نبود، اما وقتى سرد شد خاك آن مايه بركات گرديد، سرچشمه پرورش درختان و مواد نفتى قابل احتراق شد، اگر آتشى ايجاد شود برگشتش به زمين است توليد آتش از سنگ چخماق و نفت و غيره است، از همه اينها گذشته شرافت آدم به بُعد جسمانى و مادى و خاكى و مرحله لجن بودن او نبود، بلكه بواسطه جنبه روحانيت او بود.

اضافه روحى در (نفخت فيه مِنْ روحى) اضافه تشريفيّه است، يعنى اگر چه جسم او خاكى بود ولى روحش انتساب به خداوند پيدا كرده و شرافت يافته بود، ولى امان از تكبر كه چون پرده‌اى بر ديده جان ظاهر شده و مانع از ديدن حتى بديهى‌ترين ديدنى‌ها و آشكارترين آنها است، به دنبال اين تكبر بود كه شيطان به جنگ و پيكار با خداوند برخاست و حكمت الهى را زير سؤال برد،

اينكه گفت: من‌

[١]. سوره اعراف، آيه ١٢.

[٢]. رئيس مذهب حنفى از مذاهب اهل تسنن است.

[٣]. نورالثقلين، جلد ٢، صفحه ٦، در منابع اهل تسنن هم، المنار، جلد ٨، صفحه ٣٣١ و طبرى جزء ٨، صفحه ٩٨ از ابن عباس و ابن سيرين و حسن بصرى اين مطلب نقل شده است.