است). ٢- صبر از آنچه دوست مى‌دارى (كه شامل صبر بر معاصى و امورى است كه نفس به آن ميل دارد» پس با صبر خود حدّ متعارف و متعادل خوشى را حفظ كن، و اين جمله را به خاطر بسپار «زياده‌روى در خوشى موجب مرگ خوشى است».

براساس اينكه صبر در معصيت مشكل‌تر از صبر در مصيبت و آن مشكل‌تر از صبر در عبادت است، در منابع اسلامى براى دارنده صبر در مصيبت «متصبّر» (از بابد تفعّل) و براى دارنده صبر در مصيبت از باب مفاعله كه اسم فاعل آن «مصابر» است، و براى دارنده صبر در عبادت «صابر» (از ثلاثى مجرد) استعمال شده است.

ابن مسكان از امام صادق (عليه السلام) سؤال مى‌كند كه:

«جُعِلتُ فِداك و مَا الصابرون و ما المتصبّرون؟ قال الصابرون على اداء الفرائض و المتصبّرون على اجتناب المحارم»:

«فدايت شوم، صابرون و متصبرون چه كسانى هستند؟ فرمود: صابرون كسانى هستند كه صبر بر انجام واجبات مى‌كنند، و متصبرون كسانى هستند كه دورى از محرمات مى‌كنند». [١]

و در روايتى ديگر از آن حضرت در ذيل قول خداوند متعال: «اصبِروُا و صابِروُا» [٢] رسيده: «اصبروا على الفرائض و صابروا على المصائب» (صبر كنيد بر واجبات و صبر كنيد بر مصيبتها). [٣]

صابر به معنى استقامت كننده است و مصابر نوعى صبر است كه با شدت و سختى همراه است، «مصابره» از باب مفاعله را در مواقعى كه دو نفر در كار باشند، و به اصطلاح بين الاثنين باشد، استعمال مى‌كنند و اين نشان مى‌دهد كه مصابره چون مقاومتى به موازات مقاومت انسان از طرف ديگر وجود دارد، غلبه مشكل‌تر است، در

[١]. بحارالانوار، جلد ٧١، صفحه ٨٣؛ ميزان الحكمة، جلد ٥، صفحه ٢٦٦.

[٢]. سوره آل عمران، آيه ٢٠٠.

[٣]. بحارالانوار، جلد ٧٢، صفحه ١٩٥؛ ميزان الحكمة، جلد ٥، صفحه ٢٦٦.