اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٩ - خلقت و آفرينش انسان
رَبُّكَ وَلِذلِكَ خَلَقَهُمْ وَتَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ لَأَمْلَأنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الجِنَّةِ وَالنَّاسِ اجْمَعِينَ) [١]: «اگر خداوند مىخواست هرآينه قرار مىداد مردم را امتى واحد و همواره مختلفند، الا كسى كه مشمول رحمت الهى واقع شود و براى همين شمول رحمتش بر آنها، آنها را خلق كرد و حكم الهى صادر شده كه اگر از دائره رحمت او خارج شوند، جهنم را از جن و انس پر مىكند.»
٥. (وَأَنَّ الى رَبِّكَ المُنْتَهى) [٢]: «و كار خلق عالم به سوى او منتهى مىشود».
٦. (يا ايُّهَا الانْسانُ انَّكَ كادِحٌ الى رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاقِيهِ) [٣]: «اى انسان به درستى كه تو رنج كشندهاى در سير به سوى پروردگارت دارى، تا اين كه او را ملاقات كنى و به مقام لقا رسى».
گاهى خداوند متعال در قرآن مجيدش وقتى مسئلهاى داراى ابعاد مختلف و متنوّع باشد در هرجايى به مناسبت، اشاره به يكى از ابعاد آن مىنمايد، مثلًا درباره نماز در جايى مىفرمايد: «انّ الصَلوةَ تَنْهى عَنِ الفَحْشاء والمُنْكَر»: «نماز انسان را از فحشا و منكر و زشتىها دور مىنمايد» در جاى ديگر مىفرمايد: «اسْتَعينوُا بِالصّبرِ والصَّلوةِ»: «به وسيله روزه و نماز استعانت بجوئيد»، در جاى ديگر مىفرمايد: «اقِمِ الصَّلوةَ لِذِكرى»: «نماز را به پا داريد تا يادآور و متذكّر من باشيد» با جمع اين موارد فلسفههاى مختلف يك حكم مشخص مىگردد.
در مسئله مورد بحث ما، يعنى هدف آفرينش نيز در موارد مختلف از زواياى متفاوت اشارهاى به غايات و غرضهاى مختلف مسئله شده است، در اين ٦ آيهاى كه گذشت به ترتيب مىتوان سير صعودى تكامل را نظارهگر بود و مشاهده كرد كه
[١]. سوره هود، آيه ١١٨ و ١١٩.
[٢]. سوره نجم، آيه ٤٢.
[٣]. سوره انشقاق، آيه ٦.