كم‌فروشى نه فقط در كسب و شغل و حرفه و صنعت كه به عبادت هم سرايت كرده و مى‌بينيم كه در نماز نيز كم‌فروشى مى‌كنيم، تا بتوانيم از سر و ته نماز مى‌زنيم، و آنقدر سريع مى‌خوانيم، كه گويا حيوان درنده‌اى براى دريدن ما به دنبال ماست، و حتى سلام نماز را اگر در صف جماعت باشيم داده و نداده از مسجد فرار مى‌كنيم، چرا اين چنين مى‌كنيم، مگر نشنيده‌ايم آنچه از عبدالله بن مسعود صحابى معروف نقل شده كه گفت: «نماز نيز قابل پيمانه است، كسى كه كيل آن را بطور كامل اداء كند، خداوند پاداش او را كامل مى‌دهد، و هر كس از آن كم بگذارد درباره او همان جارى مى‌شود، كه خداوند درباره «مطفّفين (كم‌فروشان)» فرموده است» [١] اما از آيات تشويق نيز دو نمونه ذكر مى‌شود:

١- در آيه ٦٩ سوره عنكبوت مى‌خوانيم‌ (وَالَّذِينَ جَاهَدُوا فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا): «و آنان كه مجاهدت در راه ما (و براى ما) كردند آنها را به راههاى خود هدايت مى‌كنيم» وقتى قارى قرآن اين آيه را قرائت مى‌كند، بايد به دو نكته توجّه كند: ١- جهاد. ٢- اخلاص. و اينكه اين دو، شرط هدايت الهى است جهاد را از «جاهدوا» و اخلاص در نيت و اعتقاد و عمل را از كلمه «فينا» بايد استفاده كند، يعنى اگر مجاهدت و كوششى در راهى توأم به اخلاص شد، خداوند با تأكيد بسيار [٢] فرموده كه من متكفّل هدايت و رسيدن به هدف او هستم، اطلاق اين عبارت شامل جهاد نفسانى و خارجى و نيز معنوى و مادى مى‌شود، اگر كاسب در كسب و كار خود، كارمند در كار خود، محصل در تحصيل خود، براى رضاى خدا و با خلوص نيت تلاش كند بداند كه خداوند وعده داده است كه راهها را بر روى او مى‌گشايد، گاهى ديده مى‌شود فرد كاسبى زودتر از مغازه كنارى خود سركار مى‌آيد،

و ديرتر مى‌بندد، ولى مى‌گويد نمى‌دانم چرا كسب من رونق ندارد، و كارهايم گره خورده است!؟

______________________________

(١). مجمع البيان، جلد ١٠، صفحه ٤٥٢؛ نمونه جلد ٢٦، صفحه ٢٤٧.

(٢). لازم تأكيد و نون تأكيد ثقيله در (لنهدينّهم) شاهد اين تأكيد است.