اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٦٧ - فضيلت صبر در كتاب و سنّت
يقين است زيرا فرمود: (وَ اعبُد رَبَّكَ حَتّى يَاتِيَكَ اليَقِينُ) [١]
روايات:
١- قال على (عليه السلام):
«مَنْ لَمْ يُنْجِهِ الصّبرُ اهْلَكَهُ الجَزَعُ»:
«هر كس را صبر (و استقامت) رهائى و نجات نبخشيد، جزع و اضطراب او را از پاى درآورد». [٢]
در اين حديث شريف در برابر مشكلات بيش از دو راه فرض نشده است يا صبر و يا جزع، هر كس اولى را پيشه كند نجات مىيابد و هر كه دومى را برگزيند هلاكت به دنبال اوست، پس خوشا به حال كسانى كه در اين ميان صبر را برگزينند و به ثوابهائى كه به آنها وعده داده شده رسند، و بدا به حال كسانى كه جزع و بىتابى را انتخاب كرده، علاوه بر كشيدن عذابى روحى، اجرهاى اخروى را نيز از دست مىدهد.
٢- قال الصادق (عليه السلام):
«قِلّة الصبر فَضيحةٌ»:
«كمى صبر عيب و رسوائى است» [٣] در اين حديث كمى صبر را به طور مطلق عيب دانسته، زيرا كمى صبر در برابر مشتهيات و خواهشهاى نفسانى منجر به تسليم در برابر تمايلات درونى و بيرونى شده و عامل رسوائى و افتضاح خواهد شد، كمى صبر در گفتار و عدم تأمل و دقت بر معانى الفاظ موجب بى اعتبارى و خدشه دار شدن شخصيت انسانى است، اين عيب را به طور كلى مىتوان در رفتار و گفتار و نوشتار يافت، و بعيد نيست كه: آثار اين كم صبرى در بعضى موارد براى همه اتفاق افتاده باشد، دور نيست كه هر فردى اين معما را درك كرده و چه بسا ضررهائى را هم از اين ناحيه متحمل شده باشد، ولى امان از انسان فراموشكار!!
٣- قال الصادق (عليه السلام):
«انّا صُبَّرٌ و شيعتُنا اصْبَرُ منّا قلتُ جِعلت فداك كيف صار شيعتكم اصبر منكم، قال (عليه السلام): «لانّا نَصْبِرُ عَلى ما نَعلَم و شيعَتُنا يَصْبرونَ عَلى ما
[١]. سوره حجر آيه ٩٩.
[٢]. نهجالبلاغه، كلمه ١٨٠ فيضالاسلام و ١٨٩ صبحى صالح؛ ميزان الحكمة، جلد ٥، صفحه ٢٧٢.
[٣]. بحارالانوار، جلد ٧٨، صفحه ٢٢٩؛ ميزان الحكمة، جلد ٥، صفحه ٢٧٢.