از اين تفسير و ديگر سخنان بزرگان دين روشن مى‌شود كه: امام على (عليه السلام) در اين خطبه به حُسْن ظاهرى و ادب ظاهرى اشاره كرده‌اند، زيرا فرمودند: (تالين لاجزاء القرآن يرتّلونه ترتيلا) از موارد تأدّب ظاهرى نظر كردن به قرآن است كه خود عبادتى مستقل است. در روايت نبوى آمده:

«النَّظَر فى ثلاثة اشياء عبادة: النظر فى وجه الوالدين، و فى المصحف، و فى البحر»:

«نظر كردن در سه چيز عبادت است: ١- نظر در سيماى پدر و مادر. ٢- در قرآن. ٣- در دريا» [٢] درباره آداب تلاوت قرآن مطلب بسيار زيبائى است، كه در دو روايت بسيار جالب بيان شده است، روايت اول از امام صادق (عليه السلام) است كه: فرمودند: قال رسول الله (صلى الله عليه وآله):

«نظّفوا طريق القرآن»:

«راه قرآن را تميز كنيد» قيل:

«يا رسول الله! و ما طريق القرآن»؟:

«گفته شد: يا رسول الله، طريق و راه قرآن چيست؟»: قال: «افواهكم»: «فرمود: دهانهاى شما» قيل: «بماذا؟» گفته شد: «به چه چيز»؟ قال: «بالسواك»: «فرمود به مسواك كردن». [٣]

روايت دومى از امام رضا (عليه السلام) است كه از پدرانش نقل مى‌كند تا به رسول الله (صلى الله عليه وآله) مى‌رسد: قال رسول اللّه:

«افواهكم طرق من طرق ربّكم، فنظّفوها»:

«دهانهاى شما راههاى پروردگار شما است، پس آن را تميز و نظيف كنيد». [٤]

ائمه هدى عليهم‌السّلام كه خود چنين دستوراتى صادر مى‌كردند، خود اولين عمل كنندگان به آنها بوده‌اند، در روايت آمده كه امام سجاد (عليه السلام) بهترين مردم از نظر صوت قرآن بودند، و صدا را بلند مى‌كردند،

تا اهل منزل بشنوند و به قدرى جاذبه‌

[١]. وسائل، جلد ٤، صفحه ٨٥٦.

[٢]. بحار، ج ١٠، ص ٣٦٨.

[٣]. بحارالانوار، جلد ٧٦، صفحه ١٣١ از كتاب «المحاسن»، صفحه ٥٥٨.

[٤]. بحارالانوار، جلد ٧٦، صفحه ١٣٠ از «صحيفة الرضا»، صفحه ١١.