و اما نحوه دوم صبر، در قسمت صبر در مصائب، صبر در برابر بلايائى است كه: انسان قدرت انتقام ندارد، در اين موارد انسان بايد قدرت يقين به خداوند و مقدّرات الهى را بالا برده، و با اتكاء به او صبر كند تا فرجى براى او رسد، صبر در اين موارد صبر صد يقين را لازم دارد، رسول گرامى اسلام (صلى الله عليه وآله) از خداوند مى‌خواهد:

«اسألك من اليقين مايهون على مصائب الدنيا»:

«از تو يقينى را مى‌طلبم كه مصائب دنيا را بر من سبك گرداند». [٢]

در روايت ديگرى حضرت داود (عليه السلام) به فرزندش سلمان فرمود: از علائم متّقى سه چيز است:

١- حسن توكل در آنچه به آن نمى‌رسد.

٢- حسن رضا در آنچه به آن مى‌رسد.

٣- «حسن الصبر فيما فات»: «حُسْن صبر در آنچه از او مفقود مى‌شود [٣]» يعنى اگر در حادثه‌اى عزيزى مثل فرزند و يا مالى از اموال را از دست داده، و صبر كرده، و جزع و فزع را به خود راه نداد، اين نشانگر وجود شى‌ء گرانبهائى به نام تقوى در درون او است.

٢- صبر بر طاعت و عبادت- عبادتهاى سنگين را با خلوص نيّت انجام دادن و در اين راه استقامت كردن كار كمى نيست، نيمه‌هاى شب در زمستانى، يخ را شكستن و وضو گرفتن و به درگاه الهى روى آوردن و پيشانى پر غرور را به خاك مذلّت درگاه او سائيدن بى صبر و استقامت ميسّر نيست، تداوم در عبادت و از كوره در نرفتن و احساس خستگى نكردن بى‌

بردبارى ميسور نيست، قبل از عبادت نيت‌

[١]. نهج‌البلاغه، كلمات قصار ٤٩ فيض‌الاسلام و ٥٢ صبحى صالح.

[٢]. جامع السعادات، جلد ٣، صفحه ٢٩٧.

[٣]. جامع السعادات، جلد ٣ صفحه ٢٩٧.