٦. فاصله ميان گناه و ثواب در زبان كم است، ابزارى كه يك ذره اين طرف گناه و سقوط و انحطاط از مقام انسانيّت و يك ذرّه آن طرف ثواب و سعادت ابدى را به دنبال دارد، خطرش بيشتر از ابزارهاى ديگر است، عبور از جاده باريكى كه يك طرفش دره و سقوط و طرف ديگرش كوه يا زمين مسطح است، خطرش بيشتر از جاده‌هاى عريض است. اگرچه يك طرفش دره باشد، عبور از جاده‌هاى چالوس و گردنه‌هاى صعب‌العبور مشكل‌تر و خطرش بيشتر از جاده‌هاى مسطح است، اگرچه يك طرفش دره باشد، زيرا در آن جاده انحراف كمى هم موجب سقوط و نابودى است به خلاف ديگر راه‌ها كه چنين وضعيتى را ندارند. بله وسيله‌اى مثل زبان هم در ميان جاده‌اى است كه كمى انحراف آن را به شقاوت رهنمون مى‌كند و چه بسا به دره كفر و شرك كشيده مى‌شود، تعجبى ندارد گاهى يك ضمه دادن با توجه موجب تداوم بقاء ايمان و يك كسره دادن موجب كفر مى‌شود. مثلًا اين كلام خداوند: «أَنّ اللهَ بَرِىٌ مِّن المُشْرِكِينَ وَ رَسُولُه» [١] اگر رسولُهُ را ضمه دهيم همان طور كه در قرآن‌ها اعراب‌گذارى شد، موجب تداوم ايمان است. زيرا معنا اين مى‌شود كه: «خدا و رسولش از مشركين برى و بيزاراند. و اگر كسره دهيم، موجب كفر است. زيرا معنا اين مى‌شود كه خداوند از مشركين و از رسولش بيزار است!

٧. گناهان زبان جنبه اجتماعى دارد به خلاف گناه جوارح ديگر، مثلًا استماع موسيقى يا نگاه به نامحرم تأثير سوء در وجود خود مستمع يا بيننده مى‌گذارد، ولى دروغ، غيبت، تهمت، هتك حرمت مؤمن، ايذاء مؤمن، عدم نهى از منكر، گمراه ساختن مردم از جاده حق، حمايت‌

از باطل، تعليم باطل، ايجاد فساد و تباهى‌

[١]. سوره توبه، آيه ٣.