تقوى در اين آيه مايه كرامت و ارزشمندى انسانها معرفى شده، خداوند مى‌فرمايد اى مردم (اى جهانيان) ما شما را از يك مرد و يك زن خلق كرديم، و شما را شعبه شعبه و قبيله قبيله قرار داديم، تا قرب و بعد نژادى و سببى يكديگر را بشناسيد، و در واقع با اين كار شناسنامه شما را كه وجه تميز شماست، صادر كرديم، امّا بدانيد كه قبيله و دسته و فرقه و گروه مايه كرامت نيست، بلكه كرامت در محور تقوا دور مى‌زند و خداوند عالم و آگاه بر بيك و بد مردم است.

٥. (تَزَوَّدوُا فَانَّ خَيْرَ الزّادِ التّقوى) [٢]- زاد و توشه برگيريد، زيرا اين سفر الى اللّه هم مثل بقيه سفرها، توشه مى‌خواهد، و بهترين زاد و آذوقه در اين سير، تقوى است، خداوند در اين آيه تقوى را به عنوان بهترين زاد و توشه براى عبور از گذرگاه زندگى و رسيدن به قرارگاه آخرت معرفى مى‌كند كه: (الدُّنيا دارُ مَمَرٍّ وَالاخِرَةُ دارُ مَقَقّر) و بهترين آذوقه را نيز براى نجات از دار الفناء به دارالبقاء تقوى مى‌داند كه (الدُّنيا دارُ فَناء والاخِرَةُ دارُ بَقاء).

شايسته است كه براى تاييد اين آيه به سراغ نهج‌البلاغه على (عليه السلام) رويم، تا ببينيم چگونه على (عليه السلام) مولاى متقيان، اين معلم بزرگ بشريت، راه زيستن را به يارانش نشان مى‌دهد.

قال على (عليه السلام):

وَقَدْ رَجَعَ مِنْ صِفَّينِ، فَاشْرَفَ عَلى القُبُورِ بِظاهِر الكُوفَةِ: يا اهْلَ الدِّيارِ المُوحِشَةِ والمَحالِّ المُقْفِرَةِ وَالقُبُورِ المُظْلَمَةِ يا اهْلَ التَّوْبَةِ، يا

[١]. حجرات، آيه ١٣.

[٢]. بقره، آيه ١٩٧.