اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٥٥ - زيربناى علم اخلاق

خواب را به او عنايت فرمود، و كتاب تعبير خواب ابن سيرين امروزه نيز مورد استفاده عموم قرار گرفته است.

اى برادر و خواهر! غلبه بر نفس نه فقط كار يوسف و ابن سيرين است، كه كار دارنده هر اراده محكمى است، پس اراده خود را قوى كن، و نفس سركش را منع و نهى كن، تا به چنين مقامى رسى و به قول قرآن شريف: (وَ ابنه مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَى‌- فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِىَ‌

الْمَأْوَى): «كسى كه بترسد از مقام پروردگارش و منع كند نفس را از هواپرستى- پس بهشت جايگاه اوست». [١]

و اگر چنين نكرده و راه طغيان برگزيده و چند روز دنيا را بر دوام حيات ابدى ترجيح دهى، پس جايگاه تو جهنم است، چنانكه قرآن فرمود: (فَامّا مَنْ طَغَى- وَآثَرَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا- فَإِنَّ الْجَحِيمَ هِيَ الْمَأْوَى): «كسى كه طغيان كند و زندگى دنيوى را برگزيند پس جهنم و دوزخ جايگاه اوست». [٢]

اين چه لذت زودگذرى است كه پس از اندكى ندامت را به دنبال دارد، اين را هر فرد درك كرده كه شركت در مجالس خوشگذرانى اگر در آن معصيت هم نباشد چه بسا نوعى خمودى و بى نشاطى را بر روح آدمى حاكم مى‌گرداند، اين چه آتشى است كه با پرداختن به شكم و شهوت به جان خود مى‌اندازيم كه دودش بعدها در چشم ما مى‌رود و به قول مولوى:

در تشريح و تحليل اين نظريه يكى از شارحين نهج‌البلاغه به مناسبت در ذيل يكى از خطبه‌هاى نهج‌البلاغه جملات نغز و زيبائى دارند كه ذكر مى‌كنيم: «هر يك از انسانها (و اشخاص) در حالت اعتدال مغزى و روانى، داراى شخصيتى است‌

[١]. النازعات، آيه ٤٠- ٤١.

[٢]. سوره النازعات، آيه ٣٧- ٣٨- ٣٩.