از آياتى كه امر به تدبّر مى‌كند به خوبى استفاده مى‌شود كه قرآن براى هر كس قابل فهم است، ولى به مقدار بضاعت علمى، و اگر قابل فهم نبود، امر به تدبّر لغو بود و خداوند بزرگتر از آن است كه سخن لغو گويد، پس آنچه بعضى فكر مى‌كنند قرآن قابل فهم ما نيست، و كتابى فوق فهم ما است، اينها يا عالمانه و يا جاهلانه قرآن را طرد مى‌كنند، و متوجّه نيستند، ما فكر مى‌كنيم به طرفدارى از اين كتاب الهى سخن مى‌گويند، و ظاهر سخن آنها هم زيبا است، ولى اگر در سخن آنها دقت شود، مفهوم حرفشان اين است كه: قرآن را بايد فقط خواند و از متن زندگى و جامعه كنار گذارد، زيرا فقط الفاظى مى‌فهميم و معانى آن را درك نمى‌كنيم، آيا از خود نبايد بپرسيم اگر قرآن قابل تدبّر و درك نيست چرا فقط در خود قرآن چهار مرتبه امر به تدبّر شده، و اين غير از مواردى است كه امر به تفكر و تفقّه و غيره شده است يعنى فقط ماده (تدبّر) اين قدر مورد تأكيد قرار گرفته است. (أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ) [٢] آيا نخوانده‌اند كه خداوند غايت انزال قرآن را تدبّر در آيات آن و تذكر قرار داده است‌

. (كتابٌ انزلناه اليك مباركٌ ليدّبّروا آياته و لِيتذَكّرَ اوُلُوا الالباب)

: «اين كتابى است پربركت كه بر تو نازل كرده‌ايم، تا در آيات آن تدبر كنند، و صاحبان مغز (و انديشه) متذكّر شوند [٣]» در پايان بايد بگويم، بحث در مورد قرآن‌

______________________________

(١). نور الثقلين، جلد ٥، صفحه ٤١؛ نقل از نمونه، جلد ٢١، صفحه ٤٧٠.

(٢). سوره النساء، آيه ٨٢.

(٣). سوره ص آيه ٢٩.