اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٠٠ - تجارة مُربحة يسّرها لهم ربّهم
مركبهاى تنبل و خوشگذرانى است، كه روانهاى چنين افراد بيچارهاى را جابجا مىكند، و درد فراق و جدائى از رحمت و رضوان الهى و در حيطه غضب الهى بودن بهاى كمى از رذالت و حضاضت نفسانى آنها است، اينگونه اشخاص هر چه به پايان زندگى نزديك مىشوند، به قعر جهنم نزديكتر مىشوند چنانكه در روايتى از رسول اكرم (صلى الله عليه وآله) به اين مضمون آمده كه فرمودند، سنگى حدود ٧٠ سال پيش از لبه جهنم رها شده بود، و امروز به قعر آن رسيد، و مرادشان اين بود كه فلان كافر شرور امروز از دنيا رفت، يعنى چنين نفسى كه از راه صحيح منحرف مىشود، از اول مسير خود را به طرف قعر جهنم جهت مىبخشد.
اما دلالان اين بازار چه كسانى هستند؟ همانگونه كه بازارهاى متعارف دو گونهاند: گونهاى در صدد راهنمائى و صلاح و گونهاى مترصّد حقهبازى و كلك و متضرّر كردن خريدار و مشترى هستند، در بازار دنيا هم، چنين است:
١- دلالانى كه به خير و صلاح و پربار بودن بهره و سود معامله براى طرفين معامله مىانديشند، كه اينها دو دستهاند:
الف: رسولان و پيامبران الهى كه نفس خود را به زحمت و عمر خود را به تعب گذرانده، و هيچ توقّع اجر و پاداشى ندارند، آنهائى كه فقط به خير كسانى كه وارد بازار دنيا مىشوند، مىانديشند.
ب: عقول انسانها كه در كنار اين رسولان خارجى به عنوان رسولان باطنى در راستاى آنها به خيرات رهنمون مىكنند تا چقدر فروشنده اين بازار مستبصر و بينا شود.
٢- دلالانى كه به شرارت و فساد سوق مىدهند كه اينها هم دو دستهاند: الف- شياطين انس و جن كه از خارج در صدد افساد هستند. ب- هواهاى نفسانى كه در برابر عقل دكان باز كرده و جبههگيرى مىكنند. در حقيقت شياطين در برابر رسولان خارجى و هواهاى نفسانى كه ميل به سركشى دارند، در برابر رسول داخلى