اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٨ - مسئله ارزاق و انواع روزىها
ديگر مىسازد.
براى نمونه بعضى از نهنگهاى دريايى بعد از تغذيه از ماهيان مختلف، بقاياى اين حيوانات در لابلاى دندانشان باقى مىماند، از اين رو به ساحل آمده دهان خد را همچون غارى باز كرده و دستهاى از پرندگان ساحلى وارد آن شده و بقاياى گوشتهاى لابلاى دندانها را كه غذاى لذيذى براى آنها محسوب مىشود، بيرون كشيده و مىخورند و عملًا مسواك بسيار جالبى به دندانهاى اين حيوان مىزنند، آن هم در عالم همكارى ناسپاسى نكرده و تا آخرين پرنده از دهانش خارج نشده، دو فك خود را برهم نمىنهد و بعد از تميز شدن داندانهايش دهان را برهم بسته و راهى اعماق دريا مىشود. [١]
كافى است براى درك بيشتر علم و حكمت خداوندى در تدبير ارزاق انسان در سه دوره جنينى و شيرخوارگى و غذاخورى بينديشيم كه چگونه در مرحله اول از طريق سيستم پيچيده بند ناف و جفت و پيوند مستقيم با خون مادر و بعد از تولد و در مرحله شيرخوارگى كه نه دندانى براى جويدن و نه معده و روده آمادهاى براى پذيرفتن غذاهاى خشن بود از طريق شير مادر كه غذايى ملايم و مملو از مواد حياتى بود روزى او را فراهم نمود، شيرى كه نه سرد و نه گرم، نه شيرين و نه شور، نه محتاج به جويدن و نه محتاج به فعاليت معده براى هضم بود.
در مرحله سوم هم انواع غذاهاى مطبوع را براى انسان فراهم نمود و زنگى را در وجود او به نام احساس قرار داد تا گرسنگى و تشنگى را دريابد و به سراغ اين مواد حياتى رود و بهترين موقع هم براى صرف غذا همين وقت است كه زنگ در
[١]. فخررازى در تفسير خود ضمن اشاره كوتاهى به اين موضوع مىافزايد كه روى سر اين پرنده چيزى شبيه به خار است كه اگر حيوان تصميم به بلعيدن آن پرنده گيرد آن خار او را آزار مىدهد (تفسير فخررازى، جلد ٢٤).