فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٥٢٧ - ابرار
اعطاى سبع مثانى
٥. «سبع مثانى» (سوره حمد)، از عطاياى خداوند بر پيامبر صلى الله عليه و آله:
وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي ....
حجر (١٥) ٨٧
جايگاه سبع مثانى
٦. سبع مثانى (سوره حمد) داراى جايگاهى ويژه در ميان سورههاى قرآن:
وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي وَ الْقُرْآنَ الْعَظِيمَ. [١]
حجر (١٥) ٨٧
سبع مثانى و قرآن
٧. سبع مثانى (سوره حمد)، جزئى از مثانى (قرآن):
وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي ... [٢]
حجر (١٥) ٨٧
قرائت سبع مثانى
٨. قرائت سبع مثانى (سوره حمد)، در دو ركعت از نماز:
وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي وَ الْقُرْآنَ الْعَظِيمَ. [٣]
حجر (١٥) ٨٧
سبقت
سبقت در لغت به معناى تقدّم و پيشى گرفتن در سير و حركت است، سپس به نحو مجاز به معناى تقدّم و پيشى گرفتن در امور ديگر نيز به كار رفته است. [٤] در اين مدخل سبقت به هر دو معناى حقيقى و مجازى مورد نظر است و از واژههاى «سبق»، «تقدّم»، «سرعت»، «عجل»، مشتقّات آنها و سياق بعضى آيات استفاده شده است.
اهمّ عناوين: سابقان، سبقت بر خدا، سبقت در ايمان، سبقت در خير.
سابقان
سابقان به سوى بهشت
--) همين مدخل، سبقت به سوى بهشت
سابقان در خير
١. اندك بودن تعداد سابقان در خير، در امّت اسلام:
وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ وَ قَلِيلٌ مِنَ الْآخِرِينَ. [٥]
واقعه (٥٦) ١٠ و ١٤
١. ابرار
٢. پيشگامى ابرار در انجام دادن كارهاى خير و نايل شدن به پاداش آخرتى:
كَلَّا إِنَّ كِتابَ الْأَبْرارِ لَفِي عِلِّيِّينَ وَ ما أَدْراكَ
[١] . تعبير از فاتحةالكتاب با نكره غيرموصوفه (سبعاً) دليل عظمت قدر و جلالت شأن آن است. (الميزان، ج ١٢، ص ١٩٢)
[٢] . بنا بر اينكه «من» براى «تبعيض» باشد، آيات سورهحمد بعضى از مثانى است، زيرا خداوند همه آيات قرآن را در آيه شريفه «كتاباً متشابهاً مثانى ...» مثانى ناميده است. (الميزان، ج ١٢، ص ١٩١)
[٣] . از امام صادق عليه السلام درباره «و لقد ءَاتيناك سبعاً من المثانى والقرآن العظيم» سؤال شد. آن حضرت فرمود: آن سوره حمد است كه هفت آيه دارد و از جمله آنها «بسم اللَّه الرّحمن الرّحيم» است و همانا مثانى ناميده شده است، زيرا در دو ركعت نماز، دو بار خوانده مىشود. (تفسير عيّاشى، ج ١، ص ١٩، ح ٣)
[٤] . مفردات، ص ٣٩٥، «سبقت»
[٥] . مراد از «الآخرين» امّت اسلام است. (الميزان، ج ١٩، ص ١٢١)