قالَ فَإِنَّا قَدْ فَتَنَّا قَوْمَكَ مِنْ بَعْدِكَ وَ أَضَلَّهُمُ السَّامِرِيُ‌ فَأَخْرَجَ لَهُمْ عِجْلًا جَسَداً لَهُ خُوارٌ فَقالُوا هذا إِلهُكُمْ وَ إِلهُ مُوسى‌ فَنَسِيَ‌ قالُوا لَنْ نَبْرَحَ عَلَيْهِ عاكِفِينَ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَيْنا مُوسى‌.

طه (٢٠) ٨٥ و ٨٨ و ٩١

فراموشى سامرى‌

٢٦. سامرى، فردى فراموش كار و ناسپاس در برابر عهد و پيمان الهى و نعمتهاى ويژه پروردگار:

طه (٢٠) ٨٥ و ٨٨

كيفر سامرى‌

--) همين مدخل، تبعيد سامرى‌

گوساله‌پرستى سامرى‌

٢٧. پرستش گوساله زرّين، از سوى سامرى:

قالَ فَاذْهَبْ فَإِنَّ لَكَ فِي الْحَياةِ أَنْ تَقُولَ لا مِساسَ وَ إِنَّ لَكَ مَوْعِداً لَنْ تُخْلَفَهُ وَ انْظُرْ إِلى‌ إِلهِكَ الَّذِي ظَلْتَ عَلَيْهِ عاكِفاً لَنُحَرِّقَنَّهُ ثُمَّ لَنَنْسِفَنَّهُ فِي الْيَمِّ نَسْفاً.

طه (٢٠) ٩٧

مجسّمه سامرى‌

٢٨. ساخت تنديس زرّين به دست سامرى، با طلاهاى خودش و بنى‌اسرائيل:

وَ اتَّخَذَ قَوْمُ مُوسى‌ مِنْ بَعْدِهِ مِنْ حُلِيِّهِمْ عِجْلًا جَسَداً لَهُ خُوارٌ ... [٣]

اعراف (٧) ١٤٨

قالُوا ما أَخْلَفْنا مَوْعِدَكَ بِمَلْكِنا وَ لكِنَّا حُمِّلْنا أَوْزاراً مِنْ زِينَةِ الْقَوْمِ فَقَذَفْناها فَكَذلِكَ أَلْقَى السَّامِرِيُ‌ فَأَخْرَجَ لَهُمْ عِجْلًا جَسَداً لَهُ خُوارٌ ... [٤]

طه (٢٠) ٨٧ و ٨٨

٢٩. تنديس سامرى به شكل گوساله‌اى داراى نعره، همانند نعره گوساله:

وَ اتَّخَذَ قَوْمُ مُوسى‌ مِنْ بَعْدِهِ مِنْ حُلِيِّهِمْ عِجْلًا جَسَداً لَهُ خُوارٌ أَ لَمْ يَرَوْا أَنَّهُ لا يُكَلِّمُهُمْ وَ لا يَهْدِيهِمْ سَبِيلًا اتَّخَذُوهُ وَ كانُوا ظالِمِينَ.

اعراف (٧) ١٤٨

[١] . بر اساس يك قول، معناى «بصرت» در آيه، علم و دانشى است كه سامرى از اثر قدم جبرئيل فرا گرفته بود. (مجمع‌البيان، ج ٧-/ ٨، ص ٤٤)

[٢] . بر اساس اين احتمال كه ضمير فاعلى در «فنسى» سامرى باشد؛ يعنى سامرى پروردگار خود را فراموش كرد و دست به اين كار زد. (الميزان، ج ١٤، ص ١٩٢)

[٣] . سازنده مجسّمه گوساله زرّين سامرى بوده، ولى نسبت آن به بنى‌اسرائيل به علّت همكارى و رضايت آنان بوده است. (الكشّاف، ج ٢، ص ١٥٩)

[٤] . گفته شده: سامرى گوساله زرّين را به وسيله طلاهاى بنى‌اسرائيل كه از قبطيون براى مراسم عيد عاريه كرده و يا پس از نابودى آنان به ارث برده بودند، ساخت. (روح‌المعانى، ج ٩، جزء ١٦، ص ٣٥٩)