وَ إِذْ تَقُولُ لِلَّذِي أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِ أَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ وَ اتَّقِ اللَّهَ‌ ... فَلَمَّا قَضى‌ زَيْدٌ مِنْها وَطَراً ....

احزاب (٣٣) ٣٧

٢٦. طلاق دادن زينب به دست زيد، پس از كام‌گيرى از او:

... فَلَمَّا قَضى‌ زَيْدٌ مِنْها وَطَراً زَوَّجْناكَها ... [١]

احزاب (٣٣) ٣٧

نيز--) همين مدخل، مطلّقه زيد

زيد بن سهل بن اسود

--) ابوطلحه انصارى‌

زيد بن عمرو

زيد بن عمرو بن نفيل عَدوى از قريش‌ [٢] و از معدود كسانى كه در دوران جاهليّت از بت‌پرستى اعراض و به آيين حنيف درآمد. [٣] مشهور در ميان مفسّران آن‌ است كه آيه ١٧ زمر (٣٩) درباره وى، سلمان و ابوذر نازل شد كه در جاهليّت از عبادت طاغوت پرهيز و به سوى خداوند بازگشتند. [٤] ذيل برخى آيات ديگر نيز از وى ياد شده است.

زينب بنت خُزَيْمه‌

زينب، دختر خزيمه عامرى، از همسران پيامبراكرم صلى الله عليه و آله و ملقّب به امّ‌المساكين است. [٥] مطابق‌ قولى مقصود از زنى كه خود را به پيامبر صلى الله عليه و آله بخشيد در آيه ٥٠ احزاب (٣٣) وى دانسته شده است. [٦] برخى از آياتى كه درباره همسران رسول‌خداست، وى را نيز شامل مى‌شود.

زينب بنت جَحْش‌

زينب بنت جحش از قبيله بنى اسد بن خزيمه، دخترعمّه رسول‌خدا صلى الله عليه و آله و از همسران آن حضرت است. [٧] مشهور در ميان مفسّران آن است كه آيات ٣٦ و ٣٧ احزاب (٣٣) درباره ازدواج وى با زيد بن حارث (پسرخوانده پيامبر صلى الله عليه و آله) نازل گشت، امّا اين ازدواج به جهت ناسازگارى زوجين به طلاق منجر گشت. در پى آن پيامبر صلى الله عليه و آله به فرمان الهى و براى شكستن سنّت غلط جاهلى كه ازدواج با همسر پسرخوانده را حرام مى‌دانستند با زينب ازدواج كرد. [٨] نيز ذيل آيه ٢٨

[١] . «قضى ... وطراً» كنايه از كام‌گيرى و تمتّع تام زيد ازنكاح با زينب است. (الميزان، ج ١٦، ص ٣٢٣)

[٢] . المنمق، ص ١٥٣؛ المقنب، ص ٥٨

[٣] . البداية و النّهايه، ج ٢، ص ٢٩٦-/ ٣٠٠؛ سبل الهدى‌ والرّشاد، ج ١، ص ١١٥

[٤] . مجمع‌البيان، ج ٧-/ ٨، ص ٧٧٠؛ تفسير ابن‌كثير، ج ٤، ص ٥٣؛ الجامع لاحكام القرآن، قرطبى، ج ١٥، ص ١٥٨؛ الدّرّالمنثور، ج ٧، ص ٢١٧

[٥] . جمهرة انساب‌العرب، ص ٢٧٤؛ الطّبقات، ج ٨، ص ١١٥-/ ١١٦

[٦] . التّبيان، ج ٨، ص ٣٥٢؛ مجمع‌البيان، ج ٧-/ ٨، ص ٥٧١؛ الجامع لاحكام القرآن، قرطبى، ج ١٤، ص ١٣٥

[٧] . المحبّر، ص ٨٥؛ جمهرة انساب‌العرب، ص ١٩١؛ الطّبقات، ج ٥، ص ٢١٥؛ اسدالغابه، ج ٧، ص ١٢٦؛ الاصابه، ج ٨، ص ١٥٣

[٨] . جامع‌البيان، ج ١٢، جزء ٢٢، ص ١٦-/ ١٩؛ مجمع‌البيان، ج ٧-/ ٨، ص ٥٦٣؛ تفسير ابن‌كثير، ج ٣، ص ٤٩٧-/ ٥٠٠