وَ إِنْ كُنْتُمْ عَلى‌ سَفَرٍ وَ لَمْ تَجِدُوا كاتِباً فَرِهانٌ مَقْبُوضَةٌ فَإِنْ أَمِنَ بَعْضُكُمْ بَعْضاً فَلْيُؤَدِّ الَّذِي اؤْتُمِنَ أَمانَتَهُ‌ ... [١]

بقره (٢) ٢٨٣

٣. عدم لزومِ گرفتن رهن، در صورت اعتماد به مديون:

وَ إِنْ كُنْتُمْ عَلى‌ سَفَرٍ وَ لَمْ تَجِدُوا كاتِباً فَرِهانٌ مَقْبُوضَةٌ فَإِنْ أَمِنَ بَعْضُكُمْ بَعْضاً فَلْيُؤَدِّ الَّذِي اؤْتُمِنَ أَمانَتَهُ وَ لْيَتَّقِ اللَّهَ رَبَّهُ وَ لا تَكْتُمُوا الشَّهادَةَ وَ مَنْ يَكْتُمْها فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ.

بقره (٢) ٢٨٣

٤. حرمت خيانت در امانت:

... فَلْيُؤَدِّ الَّذِي اؤْتُمِنَ أَمانَتَهُ وَ لْيَتَّقِ اللَّهَ رَبَّهُ‌ ....

بقره (٢) ٢٨٣

نيز--) همين مدخل، شرايط رهن‌

امانت بودن رهن‌

٥. رهن، امانتى نزد مرتهن:

وَ إِنْ كُنْتُمْ عَلى‌ سَفَرٍ وَ لَمْ تَجِدُوا كاتِباً فَرِهانٌ مَقْبُوضَةٌ فَإِنْ أَمِنَ بَعْضُكُمْ بَعْضاً فَلْيُؤَدِّ الَّذِي اؤْتُمِنَ أَمانَتَهُ‌ ... [٢]

بقره (٢) ٢٨٣

٦. تقوا و ترس از خدا، زمينه ردّ امانت:

... فَلْيُؤَدِّ الَّذِي اؤْتُمِنَ أَمانَتَهُ وَ لْيَتَّقِ اللَّهَ رَبَّهُ‌ ....

بقره (٢) ٢٨٣

تقوا در رهن‌

٧. تقوا و ترس از خدا، زمينه ردّ امانت:

بقره (٢) ٢٨٣

جايگزينى رهن‌

--) همين مدخل، رهن در دين‌

رهن در دين‌

٨. رهن، جايگزين تنظيم سند براى مطالبات و ديون، در صورت نيافتن كاتب:

وَ إِنْ كُنْتُمْ عَلى‌ سَفَرٍ وَ لَمْ تَجِدُوا كاتِباً فَرِهانٌ مَقْبُوضَةٌ ....

بقره (٢) ٢٨٣

٩. عدم لزومِ گرفتن رهن، در صورت اعتماد به مديون:

... فَإِنْ أَمِنَ بَعْضُكُمْ بَعْضاً فَلْيُؤَدِّ الَّذِي اؤْتُمِنَ أَمانَتَهُ‌ ....

بقره (٢) ٢٨٣

شرايط رهن‌

١٠. گرفتن (قبض) عين مورد رهن، به وسيله مرتهن (رهن‌گيرنده)، شرط تحقّق آن:

وَ إِنْ كُنْتُمْ عَلى‌ سَفَرٍ وَ لَمْ تَجِدُوا كاتِباً فَرِهانٌ مَقْبُوضَةٌ ... [٣]

بقره (٢) ٢٨٣

[١] . برداشت مبتنى بر اين احتمال است كه «امانة» در اين آيه اعمّ از دين بر ذمّه و عين مرهونه‌اى باشد كه در قبال مطالبات به رهن گذاشته مى‌شود. (تفسير التحرير و التنوير، ج ٢، جزء ٢، ص ٥٨٦؛ زبدةالبيان، ص ٤٥٧)

[٢] . برداشت مبتنى بر اين احتمال است كه «امانة» در اين آيه اعمّ از دين بر ذمّه و عين مرهونه‌اى باشد كه در قبال مطالبات به رهن گذاشته مى‌شود. (تفسير التحرير و التنوير، ج ٢، جزء ٢، ص ٥٨٦؛ زبدةالبيان، ص ٤٥٧)

[٣] . برداشت ياد شده از كلمه «مقبوضة» است، چنان‌كه از امام باقر عليه السلام نقل شده: رهن تحقّق پيدا نمى‌كند مگر با قبض. (تفسير نورالثقلين، ج ١، ص ٣٠١، ح ١٢٠٤)