يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ وَ يُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ‌ ... لَهُ الْمُلْكُ وَ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ ما يَمْلِكُونَ مِنْ قِطْمِيرٍ.

فاطر (٣٥) ١٣

محدوديّت روز

١١٣. محدوديّت روز، شايسته تفكّر و انديشه:

قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ جَعَلَ اللَّهُ عَلَيْكُمُ النَّهارَ سَرْمَداً إِلى‌ يَوْمِ الْقِيامَةِ ... أَ فَلا تُبْصِرُونَ.

قصص (٢٨) ٧٢

نعمت روز

١١٤. روز، نعمتى شايسته شكرگزارى:

وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ خِلْفَةً لِمَنْ أَرادَ أَنْ يَذَّكَّرَ أَوْ أَرادَ شُكُوراً.

فرقان (٢٥) ٦٢

وَ مِنْ رَحْمَتِهِ جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ.

قصص (٢٨) ٧٣

نيز--) ايّام‌اللّه‌

روز پنجاه هزار سال‌

--) قيامت‌

روزه‌

روزه، معادل عربى «صوم» به معناى امساك و خوددارى از انجام دادن كارى اعمّ از خوردنى و كلامى و ... است‌ [١] و در شرع، امساك و خوددارى از مفطرات همراه با نيّت است. [٢] در اين مدخل از واژه‌ «صوم» و مشتقّات آن استفاده شده است.

اهمّ عناوين: آثار روزه، پاداش روزه، روزه كفّاره، شرايط روزه و معذوران از روزه.

آثار روزه‌

١. امداد خدا

١. روزه‌دارى، موجب جلب امداد الهى:

وَ اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ وَ إِنَّها لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخاشِعِينَ. [٣]

بقره (٢) ٤٥

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ. [٤]

بقره (٢) ١٥٣

٢. بشارت‌

٢. روزه‌دارى، از جمله عوامل دريافت بشارت از جانب خداوند:

التَّائِبُونَ الْعابِدُونَ الْحامِدُونَ السَّائِحُونَ‌ ...

وَ بَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ. [٥]

توبه (٩) ١١٢

٣. بهره‌مندى از خير

٣. روزه، موجب بهره‌مندى روزه‌دار از خير:

... وَ أَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ‌ ....

بقره (٢) ١٨٤

[١] . مفردات، ص ٥٠٠، «صوم»

[٢] . جواهرالكلام، ج ١٦، ص ١٨٤

[٣] . از امام صادق عليه السلام روايت شده: مراد از صبر، روزه است. هنگامى كه سختى يا گرفتارى شديد به شخص وارد شد، روزه بگيرد، زيرا خداى- عزّوجلّ- مى‌فرمايد: از صبر يارى بجوييد، يعنى از روزه. (تفسير نورالثقلين، ج ١، ص ٧٦، ح ١٨٢)

[٤] . توصيه به استعانت جستن به روزه، گواه اين است كه روزه مى‌تواند امداد الهى را جلب كند

[٥] . در احتمالى «السّائحون» به معناى «صائمون» [روزه‌داران‌] است. (مجمع‌البيان، ص ٥-/ ٦، ص ١١٤)