تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٢٩ - خدا در كتابش متجلى مىشود

در حديث مأثور از هشام بن حكم موجود در حديث زنديقى كه نزد ابو عبد اللَّه (ع) آمد، از قول ابو عبد اللَّه (ع) گفته است: «گفته تو نمى‌تواند حكايت از آن داشته باشد كه: آن دو نفر يا هر دو قديم و قوى بودند، يا هر دو ضعيف، يا يكى قوى و ديگرى ضعيف. اگر هر دو قوى بوده باشند، چرا يكى از آنان ديگرى را دفع نكرده تا تدبير را تنها خود به دست بگيرد، و اگر چنان مى‌پندارى يكى از آنها قوى و ديگرى ضعيف است، معلوم مى‌شود كه خدا يكى است، چون چنان كه مى‌گويى عجز و ناتوانى در دومى آشكار است، و اگر بگويى كه هر دو ضعيف‌اند، يا از هر جهت با يكديگر اتفاق نظر دارند يا اختلاف نظر، پس چون مشاهده مى‌كنيم كه آفرينش و خلق انتظام دارد، و كشتى در دريا پيش مى‌رود و تدبير يگانه است و روز و شب و خورشيد و ماه منظم در سير خود پيش مى‌روند، اين همه دليل بر صحت امر و تدبير است و انتظام بر اين كه دليل است كه مدبر يگانه است». [٣١]/ ٣٣٠ آنچه متوهمان توهم مى‌كنند و به وهم مى‌پندارند، آفريده آنان است و به خودشان بازمى‌گردد، چه به مثال زدن و شبيه ساختن توصيف نمى‌شود، پس به جاى آن كه در ذات خدا بينديشند، مى‌بايستى در آفرينش و آفريدگان او نظر كنند تا از اين راه به او برسند.

وَ كَبِّرْهُ تَكْبِيراً- و او را بزرگ شمار و به تكبير او بپرداز.» اين درست نيست كه بگويى خدا از هر چيز بزرگتر است، مگر چيزى وجود دارد كه احتمال بزرگتر بودن از خدا درباره او صدق كند؟! و هنگامى كه اين چيز از آن چيز بزرگتر است به خاطر وجود تقارنى ميان آنها است، ولى درست‌تر اين است كه خدا بزرگتر از آن است كه توصيف شود، نه اين كه بگويى خدا بزرگتر از خورشيد است، چه ميان آنها مقارنه‌اى وجود ندارد، و چگونه مى‌توانى مخلوق كوچكى را طرف مقايسه با خالقى بزرگ قرار دهى؟! ولى مى‌توانى بگويى كه

خورشيد از ماه بزرگتر است.