تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٨٠ - حكمت اجل

وَ لَوْ يُؤاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِظُلْمِهِمْ ما تَرَكَ عَلَيْها مِنْ دَابَّةٍ وَ لكِنْ يُؤَخِّرُهُمْ إِلى‌ أَجَلٍ مُسَمًّى فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ لا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ‌ و اگر خدا مردمان را به ستمگريشان بگيرد، بر روى آن (زمين) جنبنده‌اى باقى نمى‌ماند، بلكه رسيدگى به كار آنان را تا اجل و رسيدن مدّتى از پيش تعيين شده به تأخير مى‌اندازد، و چون اجل ايشان فرارسد نه به اندازه يك ساعت پس مى‌افتد و نه به همين اندازه از وقت خود پيشى مى‌گيرد.» هر جنبنده‌اى بر زمين در زمانى نسبت به چيزى ستم روا مى‌دارد، و همين براى سبب عذاب خدا شدن آن كفايت مى‌كند، و بدان جهت كه خدا آن كس است كه زنده‌ها را براى انسان آفريده و آنها را مسخر او قرار داده، پس اگر انسان ستمى روا دارد همين براى سبب شدن براى هلاك همه جنبندگان كفايت مى‌كند، و چنين بود كه خدا فرعون را همراه با بخشى از جنبندگان غرق كرد، و قوم عاد و قوم ثمود و واژگون‌شدگان (مؤتفكة) و قوم لوط را با دوابّ (جنبندگان) و مواشى ايشان به هلاكت رسانيد.

[٦٢] و جاهليان را از لحاظ گناهكارى تنها بستن دروغى بر خدا كفايت مى‌كند، آيا نديدى كه چگونه براى خدا دخترانى قرار دادند كه آنها را براى خود ناپسند مى‌شمردند؟!/ ٨٠ وَ يَجْعَلُونَ لِلَّهِ ما يَكْرَهُونَ وَ تَصِفُ أَلْسِنَتُهُمُ الْكَذِبَ أَنَّ لَهُمُ الْحُسْنى‌- و براى خدا چيزهايى قايل مى‌شوند كه آنها را براى خود ناپسند مى‌دانند، و زبانهاى ايشان به دروغ چنان توصيف مى‌كند كه (عاقبت) نيك از آن ايشان است.» و چنان مى‌پندارند كه داشتن فرزندان مذكر چيزى نيكو است، و اين كه براى آنان چنين است، هرگز چنين نيست، و به مراعات حقوق آنان وفا نكردن سبب آن مى‌شود كه در وسط آتش دوزخ قرار گيرند.

لا جَرَمَ أَنَّ لَهُمُ النَّارَ- شكى در آن نيست كه آتش از آن ايشان است.» و هيچ نيازى به تفكر ندارد.