تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤١٧ - عقاب و كيفر الهى

براى تو عبرتى بزرگ است: پس در هر لحظه از لحظات زندگيت، خواه غنى باشى يا فقير، چون خوب نظر كنى و دوربين باشى، خواهى ديد كه بى‌نيازى به نيازمندى تغيير پيدا مى‌كند، و به همين گونه فقر عنوان راهى براى رسيدن به ثروت مى‌شود، بنا بر اين نوميد مباش، و اين است آموزشها و تعليمات رسالت.

عقاب و كيفر الهى‌

مفسران گفته‌اند كه: كلمه حسبان دليل بر تيراندازى حساب شده است كه تيراندازان در يك زمان به آن برمى‌خيزند، و كلمه مأخوذ از لفظ حساب است، و در اين با يكديگر اختلاف پيدا كرده‌اند كه: آيا حسبان عذابى آسمانى است يا سيلى كه در زمين به وجود مى‌آيد، يا زمين لرزه‌اى، يا چيزى ديگر.

/ ٤١٧ گمان من آن است كه حسبان عذابى حساب شده است كه بنا بر نقشه‌اى صورت مى‌گيرد، و در اين حالت خاص حتما همان سيل خواهد بود، و گاه معنى آن مى‌شود كه سيلى از آسمان فروريزد و دو باغ را فراگيرد.

صعيدا زلقا: يعنى زمين باير غير قابل آن كه بار ديگر از آن استفاده كشاورزى به عمل آيد.

[٤١] أَوْ يُصْبِحَ ماؤُها غَوْراً فَلَنْ تَسْتَطِيعَ لَهُ طَلَباً- يا اين كه آب آن فرونشيند و ديگر نتوانى از آن بهره‌بردارى كنى.» يعنى آبى كه به مصرف آبيارى باغ و سبزيهاى كاشته شده در آن مى‌رسيد چنان شود كه ديگر نتواند به مصرف رسد.

از تفصيل آنچه پس از اين اتفاق افتاد آگاهى نداريم، و آنچه مى‌دانيم آن است كه مرد صاحب باغ به در باغ خود آمد، و ناگهان ديد كه منبع ميوه‌هايى كه به آنها مى‌نازيد و محصول كوششهاى فراوان در سالهاى دراز بود از دست رفته است.

[٤٢] وَ أُحِيطَ بِثَمَرِهِ‌- و ميوه‌هاى آن نابود شده است.» يعنى آفت و عذابى رسيده و ميوه‌ها را از ميان برده و سپس همه درختان و گياهان موجود را هلاك كرده است.