تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٠ - چه كس را مىپرستيم؟

يَشْعُرُونَ أَيَّانَ يُبْعَثُونَ‌ آن است كه: اين بتان نمى‌دانند كه چه وقت براى كيفر برانگيخته خواهند شد، و به گفته‌اى ديگر «هم أموات» يعنى اين كه كافران در حكم مردگانند، بدان جهت كه از حق و دين رويگردان شده و نمى‌دانند كه در چه زمان مبعوث و برانگيخته خواهند شد! [٣] و اگر آيات را چنان تفسير كنيم كه مقصود از ارباب در آنها ارباب بشرى باشد، هيچ نيازى به اين تفسيرها و توجيهات دور از ظواهر آيات نياز پيدا نمى‌كنيم.

/ ٤٠ [٢٢] اما خداى بر حقى كه پرستش بايد به صورت خالص نسبت به او صورت‌پذير شود، اللَّه يعنى خداى يگانه بى‌شريك است، و ايمان نياوردن بعضى از مردمان به او جز به سبب نقصى نيست كه در آنان وجود دارد، از آن روى كه دلهاى زشت آنان هر حقى را كه بر آنها وارد شود از خود دور مى‌سازند.

إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ فَالَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ قُلُوبُهُمْ مُنْكِرَةٌ- معبود شما خداى يگانه است، پس كسانى كه به آخرت ايمان نمى‌آورند دلهايى انكار كننده دارند،» و دليل انكارشان فخر فروشى و استكبار ايشان است.

وَ هُمْ مُسْتَكْبِرُونَ‌- و خود بزرگنما و متكبرند.» [٢٣] ولى سبب حقيقى انكار خويش را به سبب استكبار و خودپرستى پنهان نگاه مى‌دارند، در صورتى كه خدا از آشكار و نهان ايشان آگاه است، و از اين حالت آنان اكراه و بيزارى دارد.

لا جَرَمَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ ما يُسِرُّونَ وَ ما يُعْلِنُونَ إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْتَكْبِرِينَ‌- بدون شك خدا به آنچه پنهان مى‌دارند و آنچه آشكار مى‌سازند عالم است، و او مستكبران را دوست نمى‌دارد.» كلمه «لا جرم» از كسب گرفته شده (بنا بر آنچه در مجمع البيان از ابو مسلم روايت شده است)، يعنى شناختن اين امر نيازى به اكتساب و تحصيل علم‌