تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٩١ - روش علمى نه حدس و گمان

به ما فرمان دهد، پس اگر از امرى نهى نكرده باشد، دليلى بر آن است كه به انجام دادن آن فرمان داده است.

اين ردّى قاطع بر بعضى از كسان است كه چنين فتوى داده‌اند كه زيارت قبور پيامبران و امامان معصوم (ع) و صالحان، و نمازگزاردن و به عبادت پرداختن در آرامگاههاى آنان را بدعت و ضلالت و حرام شمرده‌اند، و ما مى‌پرسيم كه: چه كس گفته كه چنين است؟

قرآن در اين آيه مخصوصا براى ما بيان مى‌كند كه اين عمل خوب و مشروع است، و قرآن براى آن آمده است كه مورد عمل قرار گيرد، و نه براى اين كه در آيات آن بر حسب ميل و هوس خويش به مناقشه بپردازيم، يا به اتكاى بر احاديثى كه صحت و مورد اعتماد بودن آنها شناخته نيست، چنين كنيم، و حديثى كه با قرآن اختلاف دارد، ناگزير بايد به ديوار پرتاب شود و مورد توجه قرار نگيرد!

روش علمى نه حدس و گمان‌

[٢٢] سَيَقُولُونَ ثَلاثَةٌ رابِعُهُمْ كَلْبُهُمْ وَ يَقُولُونَ خَمْسَةٌ سادِسُهُمْ كَلْبُهُمْ رَجْماً بِالْغَيْبِ‌- مى‌گويند شماره ياران غار سه نفر بوده است و چهارمين ايشان سگشان، و بعضى ديگر شماره آنان را پنج نفر مى‌دانند كه ششمين آنان سگشان است، به حدس و گمان.» يعنى كسى كه بدون استناد به داشته‌ها و حقايق ثابت سخن گويد، همچون كسى است كه در تاريكى سياه سنگ پرتاب كند كه هيچ كس نمى‌تواند بداند كه كجا فروخواهد افتاد؟

وَ يَقُولُونَ سَبْعَةٌ وَ ثامِنُهُمْ كَلْبُهُمْ‌- و بعضى شماره آنان را هفت گفته‌اند و هشتمين ايشان را سگشان دانسته‌اند.» آيه كلمه‌ رَجْماً بِالْغَيْبِ‌ را پيش از گفتن‌ سَبْعَةٌ وَ ثامِنُهُمْ‌ آورده است، و اين نوع/ ٣٩٢ از بيان الهامبخش آن است كه آنچه در پايان آمده حدس و گمان و رجما بالغيب نيست.