تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٦٢ - زمينه كلى سوره

(كه افكندن جنين را نيز شامل مى‌شود) نهى مى‌كند، از زنا به عنوان گناهى بزرگ و رفتارى بد نيز ما را بر حذر مى‌دارد.

در چارچوب مسئوليتهاى اجتماعى آدمكشى را، جز به حق، حرام كرده است. و براى ولىّ كسى كه كشته شده حق قصاص كردن را مقرر داشته است. و از زياده‌روى در قتل نهى مى‌كند و به او مژده مى‌دهد كه پيروزى با او است/ ١٦٥ (٣٢- ٣٣).

اينها از مسئوليتهاى انسان در برابر مردم است، و در سه كلمه خلاصه مى‌شود: توحيد (و فرمانبردار نشدن نسبت به رسوم و آداب و فشارها) و احسان و پاسدارى از حقوق ديگران و محترم شمردن آن.

در درس هفتم نزديك شدن محض به مال يتيم را حرام دانسته است (مگر آن كه اين نزديك شدن نيكوتر از دورى جستن باشد) و به وفادارى به پيمان و به درست پيمودن پيمانه و وزن در معاملات فرمان مى‌دهد.

شايد اين مسئوليتهاى اجتماعى و آنچه پس از اين مى‌آيد سبب آن باشد كه گذرگاههايى كه از آنها ستمگرى به كيان و هستى مجتمع راه مى‌يابد جلوگيرى شود، چه برپاداشتن عدل امكان ندارد مگر اين كه همه درهاى ظلم و مدخلهاى طبيعى براى شيوع يافتن آن در اجتماع بسته شده باشد. و نيز پروردگار به لزوم پيروى از علم، و ترك بدگمانى و خوددارى از تكبر و استكبار در زمين فرمان مى‌دهد. و اين را از حكمتى مى‌داند كه پروردگار پيروى از آن را به بندگان سفارش كرده و يگانه شمردن خدا سبحانه و تعالى همه آنها را شامل مى‌شود (٣٦- ٣٩).

آرى، ساختن جامعه با فضيلت استوار شده بر شالوده‌اى دور از تهمتها و برابر بودن همگان در برابر قانون است.

و خدا از شرك نهى مى‌كند، مگر نه چنان است كه شرك اساس هر جريمه و گناه است، و بهانه رايجى براى هر فساد و از مسئوليت شانه تهى كردن؟

ا اين درست است كه خدا براى آنان پسران را برگزيد و از فرشتگان براى‌