فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢١٦ - فصل در بيان علم حقتعالى بغير خود

معالجاتى كه اطبّاء مى‌نمايند تماماز قبيل تشخيص سبب و اخبار از مسبّب موضع‌

حصول سبب است مثلا وقتى منجّم مى‌گويد در ماه كذا خسوفى واقع مى‌شود اين‌

خسوف را معلول حائل شدن زمين بين ماه و خورشيد ديده لذا در اين وقت حالت‌

خسوف چون غير قابل انفكاك است مورد اخبار منجّم واقع مى‌شود يا طبيب وقتى از

عروض تب اخبار مى‌كند علّتش اين است كه به تعفّن اخلاط پى برده لذا عروض تب‌

از نظرش قطعى شده براى معالجه ادويه مزيل تب دستور مى‌دهد.

قوله: و فى عدم تخلّل لفظ الاقتضاء: يعنى اينكه در متن عبارت را اين طور

گفتيم « بالسّبب العلم، علم بما مسبّب» و نگفتيم « العلم بالسّبب يقتضى العلم‌

بالمسبّب» اشاره است به اينكه مسبّب از شئون سبب حقيقى است بطورى كه علم‌

به سبب در واقع علم به مسبّب است خصوصا سبب و علّت حقيقى كه فاعل‌

باصطلاح علماء الهى يعنى معطى وجود باشد.

متن: « ٤١٥، ٤١٤، ٤١٣ »