فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٥٤ - اراده در حقتعالى

كلام مؤلّف‌

مؤّلف گويد:

در اراده حقتعالى همچون اراده ممكنات عبارات مختلف و تعاريف‌

مضطرب است.

بعضى گفته‌اند:

اراده حقتعالى ازالى و عين ذات است چنانچه از تعريف مصنّف در اينجا

چنين برمى‌آيد.

و برخى در تعقيب همين تعريف اضافه كرده و گفته‌اند:

ولى متعلّقات اراده حوادثى است كه به مرور ايّام در خارج تجدّد پيدا

مى‌كنند لذا شخص مشرك و كسى كه فعلا گمراه و منكر مبدء است در ازل خداوند

اراده هدايت او را نكرد چنانچه مؤمن برخلاف آن بوده و از ازل هدايتش متعلّق اراده‌

حقتعالى واقع بوده است.

دسته‌اى ديگر مى‌گويند قبل از حدوث حادثات در خداوند اراده نيست بلكه‌

حدوث اراده وابسته به حدوث حادثات است.

گروهى ديگر گويند:

اراده حقتعالى عبارتست از علم به مصالح و مفاسد چنانچه مرحوم محقّق‌

خراسانى در كفاية الاصول به همين تعريف ملتزم شده و مى‌فرمايد: و هو العلم‌

بالنّظام على النّحو الكامل.

مرحوم سيّد هبة الدّين شهرستانى در تعليقه‌اى كه بر تصحيح الاعتقاد شيخ‌

مفيد « ره » دارند مى‌فرمايند:

سزاوار اين است كه ما در اين ورطه خطرناك تنها معتقد باشيم به اينكه‌

خداوند سبحان مريد است و سيّئات و قبائح را هرگز اراده نمى‌كند و امّا اينكه تعمّق‌

كنيم براى درك كنه اراده و پى بردن بماهيّت آن لازم، بلكه صلاح نيست و سپس‌

فرموده:

و اين حكم هم مطابق عقل است و هم موافق عدل و ظواهر قرآن شريف و

سنّت نيز با آن توافق دارند بنابراين هر آيه و خبرى كه با اين معنا تنافى نداشته و از